धरासायी हुँदै ग्रामीण अर्थतन्त्र

नेपाल गाउँहरूले भरिएको देश हो । हिमाल, पहाड तराई हरेक भूगोलमा गाउँहरू छन् । कतिपय मानिसको बसाइँ सहरबजारतिर भए तापनि उनीहरूको जमिन गाउँमा नै छ । सहरी बसाइँको मोहका कारण बसाइसराइ तीव्र छ । गाउँमा जनसंख्या पातलिँदो छ । उत्पादन बढ्दो छ । युवाहरू गाउँमा छैनन् । गाउँ बस्तीहरू युवाविहिन भएका छन् । गाउँघरमा आयआर्जनको अभावका कारण रोजगारीको खोजीमा धेरैजसो युवापुस्ता विदेसिएका छन् । बाँकी रहेका पनि सहर बजारतिर पढाइ, लेखाइ र रोजगारीका लागि गाउँ छाडेका छन् । गाउँहरू वृद्घ नागरिक र केटाकेटीको बस्तीको अवस्थामा रूपान्तरित भएका छन्, हुँदै छन् । गाउँका किसानका खेतबारीहरू बाँझिएका छन् । गोठहरू भत्किएका छन् । यसरी गाउँमा उत्पादन घट्दै जाँदा ग्रामीण अर्थतन्त्र धरासायी भएको छ, हुँदै छ ।

राज्यले आठांै पञ्चवर्षीय योजनादेखि हाल सञ्चालनमा रहेको १५आंै आर्थिक योजनासम्मको उद्देश्यमा गरिबी निवारण र रोजगारीको सिर्जना गर्ने उद्देश्य भए तापनि हालसम्म पनि मुलुक गरिबीको राप र तापमा रहन बाध्य छ । यस १५औं योजनाको राष्ट्रिय लक्ष्य समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली भनिएको छ । यो लक्ष्य पुरा गर्नको लागि सर्वसुलभ शिक्षा, पूर्वाधार निर्माण, राजगारी अभिबृद्धि, गरिबी निवारण, सामाजिक न्याय, जवाफदेही सार्वजनिक सेवा, सामाजिक र आर्थिक रूपान्तरण गर्ने उद्देश्य छन् । उल्लेखित राष्ट्रिय उद्देश्यहरू पूरा गर्न सरकारले तीव्र, दिगो र रोजगारमूलक आर्थिक वृद्धि गर्ने, गुणस्तरीय शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा पु¥याउने, उत्पादन र उत्पादकत्व अभिवृद्धि गर्ने, गरिबी निवारण, प्रादेशिक सन्तुलन र राष्ट्रिय एकता कायम गर्ने जस्ता रणनिति अपनाउने भनिएको छ । उल्लेखित लक्ष्य, उद्देस्य र रणनितिहरू पूर्ण रूपमा लागस गर्न सकेमा ग्रामिण अर्थतन्त्रको सवलीकरण र आर्थिक समृद्धि सहितको ग्रामीण जीवन स्थापित हुन सक्दथ्यो । तर बिगतका आर्थिक योजनाहरू जस्तै यो पन्ध्रांै योजना पनि कागजमा मात्र सिमित हुने संकेत देखिएको छ ।