सर्कुलर अर्थतन्त्र : फोहोरलाई स्रोतमा बदल्ने मन्त्र

बेलायतको फोहोर व्यवस्थापन प्रणाली विश्वमै एक अनुकरणीय र सफल मोडेलका रूपमा चिनिन्छ। तर, यो सफलता कुनै जादुले प्राप्त भएको होइन। यसको पछाडि एउटा लामो ऐतिहासिक यात्रा, कडा कानुन, स्थानीय सरकारको सक्रियता, नागरिकको जिम्मेवार व्यवहार र वातावरण जोगाउने दृढ संकल्प रहेको छ। आज बेलायतमा फोहोर व्यवस्थापनलाई केवल सरसफाइको काम मात्र मानिँदैन, बरु यसलाई सार्वजनिक स्वास्थ्य, जलवायु परिवर्तन नियन्त्रण, प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण र दिगो अर्थतन्त्र निर्माणको एउटा बलियो आधार मानिन्छ।

अहिलेको समयमा 'सर्कुलर इकोनोमी' (Circular Economy) को अवधारणाले फोहोर व्यवस्थापनलाई नयाँ दिशा दिएको छ। पुरानो र परम्परागत अर्थतन्त्रमा वस्तु बनाइन्छ, प्रयोग गरिन्छ र अन्त्यमा फ्याँकिन्छ। तर सर्कुलर इकोनोमीले भने वस्तुलाई सकेसम्म लामो समयसम्म प्रयोग गर्ने, पुनः प्रयोग गर्ने र अन्त्यमा त्यसलाई रिसाइकल गरेर नयाँ रूप दिने कुरामा जोड दिन्छ। यसको मुख्य मन्त्र नै यही हो—फोहोर अन्तिम गन्तव्य होइन, यदि यसलाई सही ढंगले व्यवस्थापन गर्ने हो भने यो फेरि उपयोगी स्रोत बन्न सक्छ।