इतिहासले लुकाएको राष्ट्रिय विभूति

राष्ट्रिय विभूति राष्ट्रले प्रदान गर्ने विशिष्ट सम्मान हो, जुन राष्ट्रको गौरव र मर्यादा बढाउन विशिष्ट योगदान पु¥याउने व्यक्तिलाई मात्र प्रदान गरिन्छ । आ–आफ्नो क्षेत्रमा विशिष्ट योगदान पु¥याउँदै आएका ख्यातिप्राप्त व्यक्ति राष्ट्रिय विभूतिमा समेटिन सक्ने भएकाले यसको विषयगत मापनको क्षेत्र पनि व्यापकै हुन्छ । राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक, धार्मिकलगायत विशेष ख्याति एवं कीर्तिमानी कार्यमा प्रसिद्धि कमाएका अठार जना वीरविरांगनालाई मुलुकले अहिलेसम्म राष्ट्रिय विभूति घोषित गरिसकेको छ । यी विभूतिहरू हामी सबैको इज्जत र प्रतिष्ठाको बाहक हुन् । तर विभूति छनोट गर्ने मापदण्ड नै निश्चित नगरी कतिपय सामान्य योगदान पु¥याएकै व्यक्तिलाई शक्ति र पहुँचको आधारमा राष्ट्रिय विभूति घोषित गरिएो भन्ने टीकाटिप्पणी नभएको होइन । यसको कारण पनि व्यक्तिको योगदानलाई सार्वजनिक रूपमै चर्चा र बहसको विषय नबनाइ शक्ति र प्रभावको आधारमा सत्ता सञ्चालककै इच्छामा घोषित गर्ने संकुचित मानसिकता नै हो ।

वास्तवमा राष्ट्रिय विभूति नकारात्मक मुद्दा र बहसको विषय बन्नु हुँदैन । राष्ट्रको निम्ति व्यक्ति विशेषले पु¥याएको योगदान आफैँमा खुला किताब हुने भएकोले न त यसलाई कसैले लुकाउनै सक्छ न त फुलबुट्टा भरी बढी चढाउनै गर्न सक्छ । तथापि कसैको प्रभावको भरमा अनुपयुक्त व्यक्तिलाई विभूति घोषणा गर्ने, योग्य एवं उपयुक्त व्यक्तिलाई छायामा पार्ने कार्यले उल्टै राष्ट्रको मर्यादा खस्काउँछ । हालसम्म घोषित १८ जना राष्ट्रिय विभूतिमध्ये १३ जना लोकतन्त्र स्थापित हुनुअगावै अर्थात् २०६० सालपहिल्यै घोषित व्यक्ति हुन भने पाँचजना लोकतन्त्र स्थापित भएयता घोषित व्यक्ति पर्छन् । यिनै पाँचजना टीकाटिप्पणी र चर्चाको विषय बन्दै आएका छन् । यसमध्येका कसैलाई साम्प्रदायिक प्रभावको बाहुल्यतालाई आधार मानी, कसैलाई समुदाय विशेषकै सहानुभूति लिनको निम्ति तथा कसैलाई सस्तो लोकप्रियता आर्जनकै निम्ति राष्ट्रिय विभूति बनाइयो भन्ने टिकाटिप्पणी र आलोचना हुँदै आएको सर्वविदितै छ ।