सधैंको व्यापारघाटाः असहज परिवेश

भारतले फेरि तर्साउन थाल्यो, प्याजमा ४० प्रतिशत भन्सार थपिदिए । समग्रमा वैदेशिक व्यापार घटेकाले हाम्रो व्यापारघाटा पनि हल्का घटेको देखिन्छ तर सोचेजस्तो व्यापार घाटा कम भएको भने होइन । हाम्रो निकासी नै कम छ, तेस्रो देशबाट कच्चा पदार्थ आयात गरी हामीले भारतमा निकासी गर्दै आएको प्रशोधित पाम आयलको निर्यात पनि अहिले घटेको छ । यसको मूल कारण भनेको भारत आपैंmले पाम आयल आयातमा कर घटायो, यसमा लाग्दै आएको ५५ प्रतिशत करलाई ५ः५ प्रतिशतमा झारेको छ उसले । सोयाविनमा पनि जम्मा १८ प्रतिशत मात्रै कर लगाएको छ । फलतः यहाँबाट जाने तैलीय पदार्थमा कमी भयो, निकासी कम भएको आँकडा त भन्सार विभागले प्रस्तुत गरिसकेको छ, गत आवमा २० अर्ब ५० करोडको मात्र तेल निर्यात भएको छ । हामीले आप्mनै उत्पादन निकासी गर्न नसक्दाको प्रणाम हो यो । हाम्रो उत्पादन सिन्थेटिक यार्न जम्मा १२ अर्ब २० करोडको, ऊनी गलैंचा ११ अर्ब ५० करोडको, अलैंची ८ अर्ब २७ करोडको, फलामे पाता ७ अर्ब १९ करोडको, जमोठ कपडा र जुटका कपडा क्रमशः ५ अर्ब २२ करोड र ४ अर्ब ७७ करोड बराबरको निकासी हुन सकेको छ, कतिपय यिनमा पनि कच्चा पदार्थको आयात नै भएर हो । धेरै देशसँग हाम्रो व्यापारघाटा छ, नाफा हुने देश केवल उरुग्वे, नाइजर, कम्बोडिया, नर्बे, अर्जेन्टिना, अमेरिका, डेनमार्क केही देशहरू मात्र छन् जोसँग केही करोडको मात्र व्यापार नाफा रहेको छ ।

युएईसँग व्यापार घाटा छ, झन्डै ३१ अर्ब १३ करोडको, इन्डोनेसियासँग ४१ अर्ब १३ करोडको र नजिकको मित्र चीनसँगै छ व्यापारघाटा २ खर्ब २० अर्ब ९५ करोडको । भारत त धेरै व्यापार हुने देश भयो, ऊसँग १० खर्ब २७ अर्ब ८४ करोडको सामान आयात गर्दा निकासी केवल १ खर्ब ६ अर्ब ६८ करोडको रह्यो अघिल्लो आवमा । हामीले निर्यातको तुलनामा १०ः६२ गुणा विदेशबाट सामान आयात गरिरहेको तथ्यांक हालै भन्सार विभागले भनिरहँदा सबैभन्दा बढी भारतसँगकै व्यापारघाटा ९ खर्ब २१ अर्ब १६ करोडको व्यापारघाटा छ । वर्षभरि आयातमा १६ः८ प्रतिशतले कमी र निर्यातमा २१ः४४ प्रतिशतले वृद्धि हुँदा कुल व्यापार घाटा १६ः५८ प्रतिशतले घटेको भन्सार विभागको भनाइ छ । आव २०७९÷८० मा समग्र आयात १६ खर्ब ११ अर्ब ७३ करोडको रहेको र निर्यात भने जम्मा १ खर्ब ५७ अर्ब १४ करोडमा रह्यौं हामी । र, अघिल्लो वर्षभन्दा २०७९÷८० मा १५ः४५ प्रतिशतले कमी भई १४ खर्ब ५४ अर्ब ५९ करोडको व्यापारघाटामा देखियौं । एक वर्षमा सबैभन्दा बढी हाम्रो आयात डिजेल १ खर्ब ५३ अर्ब ७६ करोडको छ भने दोस्रोमा परेको पेट्रोल ६६ अर्ब ८४ अर्ब को छ र एलपी ग्यासको आयात ५८ अर्ब १५ करोडको छ । पानीको धनी देश जलस्रोतको उपयोग र विद्युतको उत्पादन नबढाएसम्म पेट्रोलियम पदार्थको आयातमा कमी नहुने र देश सधैंको व्यापारघाटाले मर्माहत भइरहने देखिन्छ ।