कूटनीतिमा राजनीति
annapurnapost.com · Fri Jul 08 01:03:00 GMT 2022
जुनसुकै देशको पनि तीन वटा आधारमा विदेश नीति तय गरिएको हुन्छ। जसमा राष्ट्रहितको रक्षा, प्रवद्र्धन र अभिवृद्धि गर्ने काम हुन्छ। अर्को कुरा के पनि बुझ्नुपर्छ भने विदेश नीति राष्ट्रिय नीतिकै विस्तारित रूप हो। यो फेरि छुट्टै ठूलो विषयवस्तु पनि होइन। जहाँ जुन राष्ट्रिय राजनीति हुन्छ त्यसलाई विस्तार गरेको मात्र हो भन्ने कुरा बुझ्नैपर्छ। सामान्यतः राष्ट्रले कस्तो नीति लिन्छ भन्ने कुराबाट पनि वैदेशिक नीति कस्तो छ भनेर आकलन गर्न सकिन्छ। नेपालको कुरा गर्दा विदेश नीतिमा पञ्चशीलमा आधारित रहेर निर्धारण गरिएको छ। राष्ट्रको मर्यादा अभिवृद्धिमा समेत पञ्चशीलको सिद्धान्तले काम गरेको छ।
पञ्चशीलको सिद्धान्तमा शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व, एकआपसको आन्तरिक मामलामा अहस्तक्षेप, एकआपसको क्षेत्रीय अखण्डता र सार्वभौमसत्ताको सम्मान, अनाक्रमण र समानता र पारस्परिक लाभ गरी पाँचवटा विषय पर्छन्। यिनकै आधारमा नेपालको परराष्ट्र नीति पञ्चायतकालभन्दा पहिलेबाटै लिएको पाइन्छ। नेपाल एउटा सानो देश र दुईवटा ठूला देशको बीचमा भएको हुनाले पञ्चशीलको सिद्धान्तमा आधारित हुन सक्छ नेपालको परराष्ट्र नीति। अहिलेको नेपालको परराष्ट्र नीतिको कुरा गर्दा धेरै जानकारले के अथ्र्याएका छन् भने नेपाल भारतको मात्रै रहेन। अमेरिकन, चाइनिजहरू नेपाल आए यहाँ। त्यसैले चीन र भारतसँगै अमेरिका पनि यसमा सहभागी भयो भन्ने कुरा आएको छ। यसको पुष्टि हुन त बाँकी नै होला। समयक्रमसँगै पुष्टि पनि होला।
स्रोतमा पूरा पढ्नुहोस् (annapurnapost.com)