बदलिँदो क्षेत्रीय सुरक्षाले बढाएको गाँजा तस्करी

गाँजा, चरेस, अफिमलगायत लागुऔषधको उत्पादन स्थानीय मागका आधारमा मात्र निर्धारण हुँदैन। यसको उत्पादन र वितरणमा आन्तरिकभन्दा बाह्य बजारको प्रभाव बढी हुन्छ। जब कुनै क्षेत्रमा सुरक्षा निगरानी बढ्छ, सीमामा कडाइ गरिन्छ वा मागको स्वरूप परिवर्तन हुन्छ, तब लागुऔषध उत्पादन हुने स्थान र तस्करीका मार्ग पनि नयाँ क्षेत्रतर्फ सर्दै जान्छन्। नेपालमा पछिल्ला वर्षमा गाँजा खेती बढ्नु र ठूलो परिमाणमा बरामद हुनुलाई यही सन्दर्भमा बुझ्न सकिन्छ।

सामान्यतया लागुऔषधको खेती किसानको व्यक्तिगत आवश्यकताभन्दा बजारको मागसँग जोडिएको हुन्छ। बाह्य बजारमा माग बढ्छ भने उत्पादन पनि बढ्ने सम्भावना रहन्छ। अफिम र अन्य केही लागुऔषधको खपतलाई समयसँगै नयाँ प्रकारका लागुऔषधले प्रतिस्थापन गर्न सक्छन्। उदाहरणका लागि, कतिपय देशमा परम्परागत लागुऔषधको स्थान सिन्थेटिक लागुऔषधले लिन थालेका छन्। यसले केही लागुऔषधको उत्पादनमा कमी ल्याउन सक्छ। तर, गाँजा र त्यसबाट बन्ने चरेसको सन्दर्भमा खपत अपेक्षाकृत स्थिर नै देखिन्छ। त्यसैले यसको उत्पादनमा उतारचढाव कम हुने गर्छ।