दलालतन्त्रको व्यूहमा राजनीति

नेपालमा विश्व बैंकका प्रमुखका रूपमा काम गरिसकेका केन ओहासी गणतन्त्र स्थापनापछि काठमाडौं आएका समयमा उनीसँग नेपालको विकासबारे छलफल गर्ने अवसर मिलेको थियो । उनले भनेका थिए, ‘नेपालमा ठूलो परिवर्तन आयो । यो खुसीको कुरा हो । तर, मेरो अनुभवमा नेपालको विकासका लागि मूल रूपले यहाँको राजनीति नै अवरोधक बनेको छ ।’

ओहासीको भनाइ थियो, ‘मैले बुझेसम्म २००७ सालसम्म नेपाली जनताले ‘इलिट’ हरूको सानो वर्गलाई कर बुझाउने गर्दथे । राणा शासनको समाप्ति र प्रजातन्त्रको स्थापनापछि इलिटहरूको त्यो सानो वर्ग निकै ठूलो समूहका रूपमा विस्तारित हुन थाल्यो । जनताले बुझाएको करको व्यवस्थापन तिनकै हातमा जान थाल्यो । यो विस्तारित इलिट वर्गमा राजनीतिज्ञहरू, सरकारी सेवामा लागेका व्यक्तिहरू र विभिन्न व्यावसायिकहरू पर्दछन् । नेपालको राजनीति यिनै इलिटहरूको व्यक्तिगत आम्दानीको खेलमा फसेको छ । सरकारको प्रयोग जनताले तिरेको तिरो, भाडा–भरोट र वस्तुको कमिसन खानेहरूको ‘उपकरण’ का रूपमा भएको छ । सरकार जनतालाई सार्वजनिक सेवा उपलब्ध गराउने प्रभावकारी हतियार बन्न सकेको छैन । राष्ट्रिय पुँजीको चोरी बढेको छ । सरकारका संयन्त्रहरू कमजोर छन् । तिनले काम गर्न सकेका छैनन् । सरकार दलालहरूको बलियो घेरामा परेको छ ।’ उनका अनुसार अहिले राज्यसत्ताको वृत्तमा रहेका व्यक्तिहरूको हृदय परिवर्तन होला भन्ने आशा गर्न सकिँदैन । ती दलालतन्त्रको चक्रव्यूहमा फसिसकेका छन् ।