फिफा विश्वकप २०२६ मा ‘वेल्थ इफेक्ट’

२६ जेठ, काठमाडौं । फिफा विश्वकप २०२६ को पूर्वसन्ध्यामा टिकट, होटल र यातायातको मूल्य इतिहासकै उच्च विन्दुमा पुगेको छ ।

परम्परागत बजार अर्थशास्त्रले यस महँगीलाई ४८ टोलीको नयाँ संरचना र खेल संख्या वृद्धिसँग जोडेर हेर्ने गरे तापनि, यसको भित्री रहस्य उपभोक्ता मनोविज्ञान र अमेरिकी समाजको उच्च क्रयशक्ति बीचको अन्तरसम्बन्धमा लुकेको छ ।

खेलकुद व्यवस्थापनको दृष्टिकोणबाट १०४ खेलको आयोजनाले माग र आपूर्तिको सन्तुलन बिगारेको निश्चित हो । तर, यो महँगीको मुख्य चालक मानवीय मनोविज्ञान हो- विशेषगरी आधुनिक जीवनको तनावबाट मुक्त हुने र रिफ्रेसमेन्ट प्राप्त गर्ने तीव्र चाहना ।

व्यावसायिक व्यस्तताबाट टाढा रहेर मानसिक ताजगी खोज्ने मानवीय कमजोरीलाई बजारले पूँजीकरण गरेको छ । यहाँनिर अमेरिकाको वित्तीय यथार्थ प्रकट हुन्छ, जहाँ उच्च आर्थिक हैसियत भएका वर्गको ठूलो उपस्थिति छ ।

हालै टेलर स्विफ्टको ‘इराज टुर’ को टिकटमा देखिएको हाहाकार वा ‘सुपर बोल’ को मूल्यमा मच्चिएको लूटलाई हेरौँ, ठ्याक्कै त्यही ट्रेन्ड यहाँ पनि दोहोरिएको छ । आजको रंगशाला केवल खेल हेर्ने ठाउँ मात्र रहेन, यो धनी मानिसहरूका लागि आफ्नो सामाजिक हैसियत र ‘क्लास’ देखाउने एउटा ठूलो शो-अफ गर्ने मञ्च बनेको छ ।

यी सम्भ्रान्त दर्शकहरू खेलप्रतिको वास्तविक प्रेम वा प्यासनका कारण त्यहाँ पुगेका होइनन्; उनीहरू त केवल क्षणिक डोपामिनको आनन्द र आफ्नो विलासी जीवनशैली देखाउन इन्स्टाग्राममा पोस्ट गर्ने ‘पिक्चर पर्फेक्ट’ फोटोको खोजीमा छन् ।

यो आधुनिक सम्भ्रान्त वर्गको एउटा कहिल्यै नसकिने सुखवादी चक्र हो, जहाँ दैनिक जीवनको बोरडम मेट्नका लागि यस्ता ठूला खेलहरूलाई सोसल मिडियाको ट्रोफीका रूपमा प्रयोग गरिन्छ ।

यस धनाढ्य वर्गका लागि विश्वकप केवल फुटबल प्रतियोगिता होइन, बल्कि यो जीवनकालको एउटा अद्वितीय उत्सव र सामाजिक प्रतिष्ठा प्रदर्शन गर्ने माध्यम बनेको छ । मनोरञ्जन र आत्मसन्तुष्टिका लागि जति पनि खर्च गर्न सक्ने उनीहरूको मानसिकताले बजारमा तीव्र प्रतिस्पर्धा सिर्जना गरेको छ ।

परिणामस्वरूप, डलरको यो वर्षाले फुटबलको वास्तविक भावना अर्थात् सर्वसाधारणको प्यासनलाई पाखा लगाएको छ । यो अचम्मको महँगीले श्रमजीवी वर्गलाई रंगशाला बाहिर मात्र धकेल्दैन- यसले पुस्तौँदेखि चलिआएको वास्तविक खेल-प्रेमलाई नै भित्रभित्रै निल्दैछ ।

साँचो फ्यान कल्चरको ठाउँ अहिले इन्टरनेटको ‘डिजिटल कलेजो’ लाई मनपर्ने एउटा नक्कली, कर्पोरेट फेसनले लिँदैछ । जब खेलकुदमा बजार पूँजी र आम समर्थकको भावनाबीच टक्कर हुन्छ, तब कर्पोरेट विलासिता हाबी हुन पुग्छ ।

विश्वकप २०२६ ले आधुनिक खेलकुद अब सर्वसाधारणको मनोरञ्जन मात्र नरहेर सम्भ्रान्त वर्गको मानसिक ताजगी खरिद गर्ने महँगो बजार बनेको तथ्य उजागर गरेको छ ।