मुख्य सामग्रीमा जानुहोस्

समाचार

स्वास्थ्य

एन्टिबायोटिकको चरम दुरुपयोग

annapurnapost.com · Mon Apr 11 00:56:00 GMT 2022

सय वर्षअघिसम्म मानिसको शरीरलाई सानोतिनो संक्रमणले पनि आक्रमण हुँदा गर्ने उपचार थिएन। सानोतिनो ज्वरोखरो र संक्रमणबाटै पनि लाखौं मानिसले ज्यान गुमाउँथे। त्यस्तो समयमा बेलायतका वैज्ञानिक अलेक्जेन्डर फ्लेमिङले सन् १९२८ मा प्रतिजैविक (एन्टिबायोटिक) ओखती पत्ता लगाए। एक प्रकारको ढुसीबाट फ्लेमिङले पेनिसिलिन नामक एन्टिबायोटिक पत्ता लगाउँदा त्यो मानव सभ्यताका लागि नै ‘अलौकिक वरदान’ नै सावित भएको थियो। चिकित्सा विज्ञानका लागि त्यो ठूलो क्रान्ति थियो। औषधि विज्ञानका क्षेत्रमा फ्लेमिङ पूज्य नाम हो। सन् १९४५ मा फ्लेमिङले नोबेल पुरस्कार पनि प्राप्त गरे। त्यति महŒवपूर्ण आविष्कार गरेका फ्लेमिङले त्यो पुरस्कार प्राप्त गर्दा निकै मननीय वाणी बोलेका थिए। उनले भनेका थिए— कुनै दिन पेनसिलिन बजारमा सजिलै पाइन थाल्नेछ। केही मानिसले चाहिनेभन्दा थोरै वा धेरै प्रयोग गर्दा जीवाणुहरूले प्रतिरोध गर्नेछन्। उनको भविष्यवाणी सत्य सावित हुँदै आइरहेको छ।

ब्याक्टेरियाविरुद्ध लडेर शरीरको रक्षा गर्ने औषधि नै एन्टिबायोटिक जसले शरीरमा प्रवेश गरेको ब्याक्टेरियालाई निस्तेज पार्छ, अचेल आफैं निस्तेज हुँदैछ। कारण गलत र अनावश्यक प्रयोग। धेरै खाए अमृत पनि विष हुन्छ भने झैं एन्टिबायोटिक औषधिको प्रभावहीनता अचेल मानिसको मृत्युको मूल कारण हुने देखिँदैछ। त्यस्तो अवस्थालाई चिकित्सकीय भाषामा एन्टिमाइक्रोबियल रेसिस्टेन्स (एएमआर) भनिन्छ। एएमआरका कारण संसारभर हरेक वर्ष सात लाख मानिस मर्ने गरेको तथ्यांक छ। यो अवस्थामा सुधार ल्याउन नसके सन् २०५० सम्ममा एक करोडभन्दा बढीले एएमआरकै कारण ज्यान गुमाउने अनुमान डब्लूएचओले गरिसकेको छ। त्यसलाई आर्थिक रूपमा हिसाब गर्दा ६६ अर्ब पाउन्ड हुन आउँछ। एन्टिबायोटिकको अनावश्यक र गलत प्रयोगबाट हुने अदृश्य समस्यालाई ‘साइलेन्ट एपिडेमिक’ भनिन्छ। हो, अहिले विश्वमा त्यही एपिडेमिक अर्थात् शान्त/मौन महामारी छ। नेपाल त्यो महामारीमो चपेटामा पर्ने मुलुकमध्ये अगाडि छ। आखिर गरिब र अशिक्षित मुलुक हुनुको दुर्दशा यस्तै हुन्छ।

स्रोतमा पूरा पढ्नुहोस् (annapurnapost.com)