दशैंको टीकामा अक्षताको महत्त्व

दशैंको आगमनसँगै नेपाली घरआँगनमा एउटा परिचित दृश्य देखिन्छ । जमरा पहेँलपुर बनेका हुन्छन्, घरमा दुर्गा भवानीको पूजा आराधना भइरहेको हुन्छ र विजयादशमीका दिन मान्यजनको हातबाट निधारमा रातो टीका तथा कानमा जमरा लगाएर आशीर्वाद ग्रहण गरिन्छ । निधारमा सजिने त्यही रातो टीकाभित्र चामलका सग्ला गेडा हुन्छन्, जसलाई धार्मिक भाषामा ‘अक्षता’ भनिन्छ ।

देख्दा सामान्य लाग्ने चामलका ती गेडाले नेपाली समाजमा धर्म, दर्शन, कृषि, प्रकृति, पारिवारिक सम्बन्ध र सांस्कृतिक निरन्तरताको गहिरो अर्थ बोकेका छन् । दशैंमा लगाइने अक्षता केवल निधार सजाउने सामग्री होइन, यो देवीप्रतिको श्रद्धा, अन्नप्रतिको सम्मान, जीवनको पूर्णता र सुखसमृद्धिको कामनासँग जोडिएको परम्परागत प्रतीक पनि हो ।