यसरी सुरु भयो पुस्तकालय परम्परा

पढाइ जीवन परिवर्तन गर्ने शास्त्र हो । पुस्तकबिनाको जीवन निरर्थक हुन्छ र जीवनको कुनै महŒव रहँदैन । पुस्तकबिनाको जीवनले ढुंगेयुग स्मरण गराउँछ । समाजमा आज जे जति विकास परिवर्तन भएका छन्, यसमा पुस्तकको ठूलो देन छ । पुस्तक विद्यार्थीदेखि अनुसन्धानकर्तालगायत इच्छुक अध्येतालाई आवश्यक ज्ञान सागर हो । जुन नपढी आफ्नो उद्देश्य पूरा गर्न असम्भव भएकाले पुस्तकालय प्रयोग गरी पर्याप्त मात्रामा लाभ लिई पूर्ण ज्ञान हासिल गर्न सकिन्छ । आफ्नो कक्षा वा तहको निर्दिष्ट पाठ्यपुस्तकबाहेक सहायक र सन्दर्भ सामग्रीका रूपमा अन्य पुस्तक अध्ययनमा रुची नहुँदा शिक्षा प्रमाणपत्र धारण गर्नेमा सीमितले गुणस्तरीय शिक्षाका लागि पुस्तक अध्ययन संस्कृतिमा कमी आएको छ । र, असल पाठक खोज्नुपर्ने दिन आउन बेर छैन ।

साधारणतया विभिन्न विधाका विद्धान, लेखक, दार्शनिक, चिन्तक तथा साहित्यकार आदिका विचार तथा भावना लिपिबद्ध गरिएको पृष्ठको संगठित स्वरूप वा ठेलीलाई पुस्तक भनिन्छ । पुस्तकलाई संस्कृत भाषामा ‘ग्रन्थ’ भनिन्छ भने जर्मन भाषाको द्यइप् बाट पुरानो अंग्रेजी द्यइऋ हुँदै द्यइइप् र अरबी भाषाबाट ‘किताब’मा आउँदा नेपाली बोलिचालीमा कितापसम्म भएको पाइन्छ । नेपाली बृहत् शब्दकोशमा ‘पुस्तकको अर्थ पढ्ने, पढाउने उद्देश्यले तर्क विचार, भावना, ज्ञान विज्ञान आदिका कुरा लेखिएको छापिएको ग्रन्थ’ भनिएको छ । मानिस गतिशील सामाजिक उत्तरदायिŒव बहन गर्ने प्राणी भएको हुँदा उसले प्राप्त गरेका भाषा, अनुभव, ज्ञान, सीप र कला कौशल संरक्षण संवर्धन गर्दै भविष्यको पुस्ताका लागि हस्तान्तरण गर्न विभिन्न विधि प्रविधिका स्रोत साधन उपयोग गरिन्छ ।