वित्तीय व्यवस्थापनमा चुक्यो सरकार

अहिले मुलुकको अर्थतन्त्रका बाह्य परिसूचकहरूमा केही सुधारका संकेतहरू देखिएको छ । मुलुकभित्र भित्रिने रेमिट्यान्स, शोधनान्तर स्थिति, विदेशी मुद्राको सञ्चिति आदिमा सुधार देखिएको छ । तर, अर्थतन्त्रका आन्तरिक परिसूचकहरू भने दिन प्रतिदिन नाजुक हुँदै गएका तथ्यहरू बाहिर आएका छन् । अन्तरिक उत्पादन, उपभोग, लगानी, पुँजी निर्माण, रोजगारी सिर्जनाजस्ता पक्षहरूको स्थिति सन्तोषजनक छैन । यति मात्र होइन, मुलुकको वित्तीय व्यवस्थापन पनि नाजुक अवस्थामा पुगेको छ । अहिले मुलुकमा उठेको राजस्वले मुलुकको साधारण खर्चसमेत धान्न नसकेको अवस्था छ । सरकारले प्राप्त गर्ने कर तथा गैरकर राजस्वले दैनिक प्रशासनिक खर्चसमेत धान्न नसक्दा अहिले मुलुक वित्तीय व्यवस्थापनको दबाबमा परेको छ ।

सरकारले चालू आवको पहिलो ६ महिना अर्थात् साउनदेखि पुस महिनासम्मको अवधिमा ६ खर्ब ६८ अर्ब रुपैयाँ राजस्व संकलनको लक्ष्य राखेको थियो । तर, यस अवधिमा लक्ष्यभन्दा १ खर्ब ७२ अर्ब न्यून राजस्व उठेको छ । पुस महिनाका लागि मात्रै सरकारले १ खर्ब ८८ अर्ब रुपैयाँको राजस्व संकलनको लक्ष्य राखेको थियो । तर, लक्ष्यभन्दा ५० अर्ब रुपैयाँ कम राजस्व उठेको छ । त्यस्तै, चालू वर्षमा सरकारले ४० प्रतिशत राजस्व बढाउने लक्ष्य राखेकामा पुससम्म जम्मा ८ दशमलव २ प्रतिशतको मात्र वृद्धि भएको देखिएको छ । अर्कोतर्फ, पुस महिनासम्म सरकारको ऋणबाहेकको आम्दानीको तुलनामा खर्च ४८ अर्बबढी देखिएको छ । ५ खर्ब १८ अर्ब रुपैयाँको आम्दानी भएकामा ५ खर्ब ६६ अर्ब रुपैयाँको खर्च भएको छ । यो खर्चमध्ये चालू खर्च ४ खर्ब ३७ अर्ब पुगेको छ । त्यस्तै पुँजीगत खर्च ४९ अर्ब रुपैयाँ र वित्त व्यवस्थापन खर्च ८० अर्ब रुपैयाँको भएको छ । यसरी अहिले सरकारी ढुकुटी करिब ४८ अर्बले घाटामा देखिएको छ ।