मुख्य सामग्रीमा जानुहोस्

समाचार

देश

सार्वभौमसत्ताका मालिक जनता कि नेता ?

rajdhanidaily.com · Tue Jul 27 23:20:06 GMT 2021

संविधानले नेपालको सार्वभौमसत्ता र राजकीय सत्ता नेपाली जनतामा निहित गराएको छ । जनतामा निहित सार्वभौमसत्ताको प्रतिकूल हुने गरी संविधानसमेत संशोधन गर्न नपाइने व्यवस्था पनि संविधानले गरेको छ । संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार राष्ट्रको सर्वोच्च अधिकार प्राप्त जनताले आफूमा निहित अधिकारको व्यावहारिक प्रयोग पनि आफैंले छानेका जनप्रतिनिधिमार्फत गर्दै आएका छन् । यो हाम्रो लोकतान्त्रिक राज्यव्यवस्थाकै विशेषता हो । तर, जनप्रतिनिधिको कुन हदसम्मको आचरण र व्यवहार लोकतान्त्रिक हुने र कुन हद नाघेपछि गैरलोकतान्त्रिक एवं स्वैच्छाचारी मानिने भन्ने कुरा कानुनले निर्दिष्टि गरेको छैन । कानुमा यो व्यवस्था नगरिनुको कारण पनि सत्ता सञ्चालन गर्न पु¥याइने जनप्रतिनिधिले जनभावना प्रतिकूल कार्य गर्दैनन् भन्ने विश्वास र मान्यता नै हो । तर, जनप्रतिनिधिकै पछिल्लो कार्यशैली व्यवहार जनभावना र लोकतन्त्र प्रतिकूल हुँदा मुलुकमा राजनीतिक चुनौती थपिँदै आएको छ । राजनीतिक विकृतिले निम्त्याएको यो सार्वजनिक चासेको विषय हो । यस क्रममा हामीले पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीकै पछिल्लो कार्यकालको समीक्षा मात्र गरिए स्पष्ट बोध हुनेछ ।

जनप्रतिनिधि, देश जनता र व्यवस्थाप्रति इमानदार र उत्तरदायी बनेसम्म मुलुकमा राजनीतिक विकृति आउँदैन । यसका निम्ति जनप्रतिनिधिको कार्य राजनीतिक मूल्य, मान्यता र जनभावनामा आधारित हुनै पर्छ । स्वेच्छाचारी कार्यशैली न लोकतान्त्रिक हुन्छ न त्यसले जनभावनाकै कदर गर्छ । हाम्रो सन्दर्भमा जनप्रतिनिधिले कार्य सञ्चालनका क्रममा जनभावनाको कदर नगर्दा जनमत नै स्वैच्छाचारिताको लाइसेन्स बनेको देखिन्छ । कुनै पनि शासन व्यवस्था आफैंमा सफल हुँदैन । व्यवस्थालाई सफल र उपलब्धिमूलक बनाउने मुख्य दायित्व सत्तामा पुग्ने नेताको जनउत्तरदायी कार्यसँग सम्बन्धित हुन्छ । यसले मुलुकको सर्वभौम सत्ता जनतामा निहित भएको कुरो जनप्रतिनिधिको व्यवहार र कार्यशैलीले प्रतिविम्बित गरेको हुनुपर्छ । हैकमवाद र स्वैच्छाचारिता तथा जनअधिकार र सार्वभौमसत्ता कहिल्यै मेल हुन नसक्ने नदीका दुई किनारजस्तै हुन् । हैकमवाद र स्वेच्छाचारिताले जनताको होइन, शासक र उसकै परिवारकै हित गर्ने भएकाले विश्वका अधिकांश मुलुकले यसको सट्टा लोकतान्त्रिक राज्य व्यवस्था अवलम्बन गर्दै आएका हुन् । हुन त उदार भावनामा आधारित स्वेच्छाचारिता र हैकमवादले पनि नागरिक हितका कार्य गरे त्यो उपलब्धिमूलक बन्छ । अझै पनि विश्वमा कतिपय देश हैकमवादी शैलीमै सञ्चालित हुँदै आएका छन् । यसर्थ, व्यवस्था सफल र असफल बनाउने हात सत्ता सञ्चालकको सकारात्मक नियतमा आधारित हुने कुरा स्वतः स्पष्ट छ । सत्तामा पुग्ने नेपाली नेताको नियतमै खोट भएकै कारण व्यवस्था असफल बन्दै आएको विगतकै दृष्टान्त छन् ।

स्रोतमा पूरा पढ्नुहोस् (rajdhanidaily.com)