कुपोषणको गम्भीर चुनौती

नेपालीले खाने दैनिक खानामा प्रायजसो ७० प्रतिशत खाना कार्बोहाइड्रेटमात्र हुन्छ जसले गर्दा कुपोषणले जनस्वास्थ्य क्षेत्रमा गम्भीर र चुनौतीपूर्ण समस्याको रूपमा खडा भएको छ। यो समस्याको समाधान गर्न तीनै तहमा सरकारले नीति योजना कार्यक्रम र बजेट बनाउँदा मानिसको स्वास्थ्यलाई विशेष ध्यान दिनुपर्ने आवश्यक छ।

मानिसका लागि सम्पूर्ण जीव जति सबैलाई खाना नै मुख्य विषय हो। मानिसले खाने खानाहरू दुई वस्तुबाट प्राप्त हुन्छ– एउटा वनस्पति र अर्को जनावर। मानिसलाई चाहिने आवश्यक खानेकुराहरू विशेषगरी मोटामोटी रूपमा पाँच समूहमा वर्गीकरण गरिएको छ। पोषणका विज्ञहरूले दिएको जानकारीअनुसार मानिस स्वास्थ्य सधैं स्वस्थ राख्न यसरी वर्गीकृत गरिएका पाँच समूहका खाना अनिवार्य रूपमा खानुपर्छ। कुनै पनि मानिसले कुन खाना कति खाने सम्बन्धमा उसको उमेर शरीरको अवस्था, कुनै रोगको संक्रमण, कामको प्रकृतिलगायतलाई विचार पु¥याउनु पर्दछ। सबैका लागि सबै खानाबराबर हँुदैन तर पोषणयुक्त सन्तुलित भोजनका लागि भने सबै मानिसले पाँचै समूहका खाना खानुपर्छ। खानामा राम्रो ध्यान दिने हो भने धेरै किसिमका रोग लाग्दैन। पोषणविज्ञका अनुसार मानिसहरूले खानै पर्ने पाँचवटा खाना हुन्– कार्बोहाइड्रेट, प्रोटिन, चिल्लो पदार्थ, भिटामिन, खनिजहरू र कतै पानी पनि उल्लेख गरिएको छ।