‘एन्जेल्स’हरूका ‘खलनायक’ – सूर्यप्रसाद उपाध्याय

स्वर्गीय सूर्यप्रसाद उपाध्यायलाई मैले व्यक्तिगत रूपमा चिनिनँ । उहाँलाई २०३६ सालमा जनमत संग्रहका बेलामा डा. केआई सिंहका साथ बहुदलको पक्षमा प्रचार गर्न खुलामञ्चमा आयोजित आमसभामा एक युवा दर्शकका रूपमा देखेको हुँ । अन्त्येष्टिका बेला उहाँको पार्थिव शरीरको आर्यघाटमा दर्शन गर्ने अवसर प्राप्त भएको थियो । त्यसबेला प्रतिबन्धित नेपाली कांग्रेसका नेतात्रय गणेशमान सिंह, कृष्णप्रसाद भट्टराई र गिरिजाप्रसाद कोइरालाले चारतारे झन्डाको सम्मानसहित शवलाई चितासम्म पु¥याउनुभएको दृश्य पनि मेरा आँखासामु ताजै छ । उहाँको निधनको १३औं दिनमा राष्ट्रिय सभागृहमा आयोजित शोक सभा र त्यसमा जम्मा भएका त्यसबेलाका नेपाली राजनीतिक दृश्यपटका पक्ष विपक्षका र खुला र प्रतिबन्धित सबैको एकैठाउँमा भएको जमघट तत्कालीन परिवेशमा अद्वितीय थियो । त्यो सभामा ‘पञ्चायत आमा’ भनिने डा. तुलसी गिरीको कुनै अभिव्यक्तिका कारण कांग्रेसका युवाहरूले गरेको हुटिङ र त्यसलाई कृष्णप्रसाद भट्टराईले नियन्त्रण गर्नुपरेको दृश्य म आज पनि सम्झन्छु । तर, त्यस सभामा डा. गिरीले सुर्यबाबुका ’boutमा भन्नुभएको एउटा वाक्यांश मेरो दिमागमा गडेको थियो । प्रखर राजावादी निरंकुश पञ्चायती व्यवस्थाका समर्थक गिरीले सूर्यबाबुका ’boutमा बोल्दै संज्ञा दिनुभएको थियो, ‘सूर्यबाबु रेस्टिङ प्लेस हुनुहुन्थ्यो ।’ गिरीको भनाइको तात्पर्य थियो– सूर्यबाबु सबैखाले मानिसका लागि अन्तिम आश्रयस्थल हुनुहुन्थ्यो । यी र यस्तै घटना परिघटनाहरूले नेपाली कांग्रेसप्रति आस्था राख्ने एक युवा मस्तिष्कमा सूर्यप्रसाद उपाध्याय भनेको ‘आदरणीय सम्माननीय’ व्यक्तित्व भन्ने छाप परेको थियो ।

कालान्तरमा नेपालमा बहुदलीय शासन व्यवस्था पुनस्र्थापित भयो । नेपाली कांग्रेसलगायत सबै राजनीतिक दलमाथिको प्रतिबन्ध हट्यो । कम्युनिस्ट पार्टीका कार्यालयहरूमा माक्र्स, लेनिन र माओका तस्बिरहरू निकै आदरपूर्वक टाँगिएका दृश्यहरू देखापरे । कांग्रेस कार्यालयमा बीपी कोइरालाको तस्बिर भगवान्कै श्रेणीमा पुज्न थालियो । स्वर्गीय सुवर्णशमशेरको तस्बिरले कांग्रेस कार्यालयमा स्थान पाउन केही समय लाग्यो, तर पायो । गणेशमान सिंह, कृष्णप्रसाद भट्टराई, गिरिजाप्रसाद कोइराला र सुशील कोइरालाहरूलाई निधनपश्चात् आज कांग्रेसले त्यस्तै सम्मान दिएको छ । तर, स्वयं किसुनजीका शब्दमा कांग्रेसका ‘चार महान’मध्येका एक वा पुराना कांग्रेसबीच ‘चार तारा’मध्येका एक सूर्यप्रसाद उपाध्यायले कांग्रेस कार्यालयमा यथोचित स्थान आजसम्म पाउनुभएको छैन ! कांग्रेस केन्द्रीय समितिको बैठकमा सभापति शेरबहादुर देउवाले सूर्यबाबुको तस्बिर राख्ने घोषणा गरेका थिए र पनि आजसम्म कार्यान्वयन भएको छैन । यदाकदा मसिनो रूपमा कतै कुना कन्दराबाट आवाज उठ्ने गर्छन् । तर, त्यो आवाज कहिल्यै मुखरित हुन पाएन, स्थापित हुने त धेरै परको कुरो भयो । आखिर किन ?