खाद्यान्न र पानीको आसन्न संकट

यस वर्ष जलवायु परिवर्तन र मौसममा आएको अनेकखाले बदलावका कारण धेरै ढिला गरी हिउँदे वर्षा भयो । खासगरीकन हिउँदे वर्षा ढिला भएको मात्रै होइन कि विगतका तुलनामा पर्याप्त वर्षा पनि भएन । हुन त अहिलेसम्म हिउँदे वर्षा रोकिइसकेको छ्रैन । यस वर्ष काठमाडौंवासीले खासै धेरै वर्षा भएको (पानी परेको) महसुस गरेनन् । भनाइको अर्थ जति हिउँदे वर्षा हुनुपर्ने हो त्यति भएन, भएको छैन ।

वायु प्रदूषण विज्ञहरूका अनुसार राजधानी काठमाडौं विश्वकै ५० प्रदूषित सहरमध्ये पहिलो नम्बरमा रहने गरेको छ र थियो । काठमाडौंलगायत नेपालका प्रमुख सहरको वायुको गुणस्तर सूचकांक (एक्यूआई) सामान्य रूपमा जति हुनुपर्ने हो, त्यसभन्दा (हुनुपर्ने मात्रामा भन्दा) दुई–तीन गुणासम्म बढी मात्रामा रहेको छ । जस्तै– काठमाडौं सहरको रत्नपार्क क्षेत्रमा ३ सय ७१, ललितपुर सहरको भैंसेपाटी क्षेत्रमा ३ सय २९ र भक्तपुर सहरमा २ सय १६, चितवन जिल्लाको सौराहा क्षेत्रमा २ सय १० अंक रहने गरेको थियो । जबकि, विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ)ले तयार पारेको मापदण्डनुसार भने वायुको गुणस्तर सूचकांक (एक्यूआई)को मात्रा ३५ भन्दा कम हुनु राम्रो मानिन्छ भने ५१ देखि सयसम्म हुनु सामान्य, २ सय १ भन्दा माथि हुनु अस्वस्थ्यकर र ३ सय १ भन्दा माथि हुनु घातक मानिन्छ । यसरी हेर्दा नेपालमा जहाँजहाँ वायुको गुणस्तर सूचकांक (एक्यूआई) मापन गरिएको थियो, ती सबै ठाउँमा वायुको गुणस्तर सूचकांक (एक्यूआई)को मात्रा अत्यधिक बढी अर्थात् मानव स्वास्थ्यका लागि घातक रहेको देखिन्छ ।