नीति फेरिए पनि श्रमिकका व्यथा उस्तै

प्रत्येक वर्ष १ मेका दिन विश्वभर अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस मनाइन्छ । यसरी ८ घन्टा काम, ८ घन्टा आराम र ८ घन्टा मनोरञ्जनका लागि युरोप, अमेरिकाकालगायत विश्वभरि नै मजदुरले गरेको संघर्षको सम्झना र आफ्ना हक अधिकार सुनिश्चित गराउन दबाब दिने उद्देश्यले यस दिनलाई उपयोग गरिँदै आएको छ । फलतः देशमा पनि २००७ सालपछि मजदुर दिवस मनाउन थालियो र २०४६ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि भने यस दिनलाई राष्ट्रिय पर्वकै रूपमा सार्वजनिक बिदा दिन थालियो । फलतः सन् १८८६ को प्रथम मे दिवसमा प्रयोग गरिएको ऐतिहासिक वाक्यांशको नेपाली रूपान्तरण एक दिन ’twill, जब अहिलेको हाम्रो मौनता नै तिमीहरूको गर्जनभन्दा बलियो हुनेछ । यसरी १९औं शताब्दी लाग्नुअगावै सन् १८८६ को मे महिनाको ४ तारिखमा अमेरिकाको सिकागोमा हे मार्केट काण्ड भएको सम्झनामा १ मेलाई श्रमिक अनि श्रमसँग समबन्धित मुद्दाका लागि विशेष अन्तर्राष्ट्रिय दिवसका रूपमा मनाइन्छ । यसरी जतिबेला श्रमजीवीवर्गले आफ्नो अधिकार के हो भनेर भर्खर–भर्खर सुसूचित हुन प्रारम्भ गर्दै गरेका अवस्थामा उठेको ८ घण्टा काम, ८ घण्टा आराम र ८ घण्टा मनोरञ्जनको नारा बोकेर अमेरिकाको सिकागो सहरका श्रमिकहरूले गरेको मजदुर आन्दोलनमाथि भएको भीषण दमनपश्चात् प्राप्त सफलताको सम्झनामा विश्वव्यापी रूपमा मजदुरवर्गले मनाउने गरेको यस दिवसले संसारभरिका मजदुरवर्गको जीवनमा ठूलो अर्थ राख्छ ।

यसर्थ सिकागो मजदुर आन्दोलनभन्दा पहिलाका श्रमिकले दिनमा १८ देखि २० घण्टासम्म काममा लाग्नुपर्ने बाध्यता बेहोरिरहेका थिए । जसका विरुद्ध भएको सिकागो आन्दोलन नै त्यस्तो आन्दोलन थियो जुन आन्दोलनको सफलतापछि अमेरिकाका श्रमजीवी जनताको जीवनमा आमूल परिवर्तन आयो । जसले गर्दा अमेरिकास्थित सिकागो सहरका मजदुरले देखाएको यो वीरतापूर्ण आन्दोलनको सन्देशले विश्वव्यापी रूपमा एउटा ठूलो हलचल नै पैदा ग¥यो । फलस्वरूप लेनिनको नेतृत्वमा रुसमा सन् १९१७ को अक्टोबर क्रान्ति सम्पत्र भयो र विश्वकै इतिहासमा पहिलोपटक श्रमजीवीवर्गको समाजवादी राज्य सत्ता