अव्यवस्थित राजधानी र बागमतीको व्यथा

बागमती नदी सरसफाइ गर्न सुरु गरेको ४ सय साता भयो । ४ सय साताको समय भनेको लामो अवधि हो । यस अवधिमा बागमती सरसफाइ अभियानसँग गासिएका संघ, संस्था, व्यक्ति विशेषलगायतको ठूलो योगदान रहेको छ । बागमती नदीलाई स्वच्छ बनाउनका लागि अहिलेसम्म अर्बौं रुपैयाँ खर्च पनि भई सकेको तथ्यांक छ । परिणामत नदी सफा हुन सकेको छैन । एकातिर सफाइ गरिँदै छ भने अर्कोतिर नदीमा फोहरमैला फाल्ने काम पनि रोकिएको छैन । यसरी हेर्दा बागमती सरसफाइ आयोजनाले काम गर्दै जाने तर नागरिकले फोहरका पोका, प्लास्टिक, मृत जनावर, ढललगायतका फोहरजन्य वस्तुहरू नदीमा फ्याँक्दै जाने हो भने जति प्रयास गरे पनि बागमती नदी सफा हुने देखिँदैन ।

कुनैै पनि कार्यक्रम सफल बनाउनका लागि राज्य र नागरिकको सामूहिक सहभागिता आवश्यक हुन्छ । नागरिकलाई कुनै पनि कार्यमा संलग्न हुनका लागि विशेष गरेर दुई प्रकारका मापदण्डले काम गरेको पाइन्छ । एउटा नागरिक आफंै सचेत भएर आफ्नो टोल, छिमेक, गाउँ, ठाउँ वा सहर आफैं बनाउने वा सफा राख्ने । अर्को राज्यले नीति नियम बनाएर नागरिकलाई ऐन कानुनभित्र राखेर कार्य गर्न बाध्यकारी अवस्था सिर्जना गर्ने । बागमती नदी सरसफाइको अभियानको सन्दर्भमा माथि उल्लिखित दुई वटै मापदण्ड लागू भएको देखिँदैन । न त राज्यले बागमतीलगायतका नदीहरूमा फोहर फ्याक्न नपाउने नीति नियम नै बनाएको छ, न त नागरिकहरूले नदीलगायत सहरी क्षेत्रलाई सफा, स्वच्छ राख्नका लागि सभ्य नागरिकको कर्तव्य नै पालना गरेको पाइन्छ । यस सन्दर्भमा बागमती नदीको आजको दुर्दसामा पु¥यााउन राज्य एवं उपत्यकावासीको प्रत्यक्ष वा परोक्ष संलग्नतामा रहेको पाइन्छ ।