समाधि र यसका लाभ

अष्टांग योगको अन्तिम अंग समाधि हो र समाधि नै वास्तविक योग हो । महर्षि पतञ्जलिले पातञ्जली योग सूत्रमा समाधिका बारेमा उल्लेख गरेका छन्: यथाः तदेवार्थमात्रानिर्भासम् स्वरूपशून्यमिव समाधिः । अर्थात् ध्यानपछि जब चित्त एकाग्र हुन्छ र स्वयंको स्वरुपको अभाव हुन थाल्दछ, त्यतिखेर ध्येय (ध्यानको विषय वा लक्ष्य) बाहेक अरु कुनै केही बाँकी रहँदैन, त्यही अवस्थालाई समाधि भनिन्छ ।

यस अवस्थामा साधकको स्मृतिपटलमा रहेका पहिलेका सबै कुराको विस्मरण भई चेतनाको नयाँ ढोका खुल्दछ र चित्तावस्था परमचैतन्यतासँग जोडिएको हुन्छ । यौगिक जीवनशैली र अनेक योगविधिहरुको नियमित गहन साधनाका माध्यमले जीवन चित्तका वृत्तिहरुको निरोध हुन्छ, तब समाधिको मार्गमा पुगिन्छ । समाधिमा पुग्न सक्नु नै योगको परमप्राप्ति हो । यस अवस्थामा परमचैतन्यताको अनुभव हुने, आत्मा र परमात्माको मिलन हुने, व्यक्तिको चेतना समग्र चेतनासँग जोडिने, अंश र अंशीको मिलन हुने, आपूm नै ब्रह्मस्वरुपमा लीन हुनेजस्ता उपलब्धिहरु प्राप्त हुन्छन् ।