७७औं दिनमा इरान–अमेरिका द्वन्द्वः ट्रम्पको गम्भीर धम्कीदेखि यूएईको ऊर्जा केन्द्रमा आक्रमणसम्म

एजेन्सी । इरान र अमेरिकाबीचको तनाव चरम अवस्थामा पुगेको छ । द्वन्द्वको ७७औं दिनमा आइपुग्दा भएका मुख्य घटनाक्रमहरू यसप्रकार छन्ः

अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले ट्रुथ सोसलमा पोस्ट गर्दै इरानलाई छिटो कदम चाल्न कडा चेतावनी दिएका छन् । उनले भनेका छन्, ‘इरानका लागि समय घर्किंदैछ, उनीहरू छिटो अघि बढ्नु राम्रो हुन्छ, नत्र उनीहरूको केही बाँकी रहनेछैन । समय नै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा हो ।’ ब्लुमबर्गका अनुसार, अमेरिका र इरानबीच सम्झौताका लागि अझै ठूलो मतभेद कायम छ ।

आइतबार इरानले संयुक्त अरब अमिरात (यूएई) को एउटा ऊर्जा केन्द्रमा ड्रोन प्रहार गरेको छ । पछिल्लो दुई हप्तामा यूएईमाथि भएको यो छैटौं आक्रमण हो । इरानले क्रमशः तेल केन्द्रहरूदेखि सर्वसाधारणलाई सेवा दिने पावर प्लान्टसम्मलाई निशाना बनाउँदै युद्धलाई थप चर्काएको छ ।

नयाँ दिल्लीमा आयोजित ब्रिक्स सम्मेलनमा इरानी विदेशमन्त्री अराक्चीले हर्मुज जलयोजक खुला रहेको दाबी गरे । तर, उनले अमेरिका, इजरायल, बेलायत र फ्रान्स जस्ता इरानसँग युद्धमा रहेका देशका जहाजहरूलाई भने रोक लगाइएको स्पष्ट पारे ।

विश्वव्यापी ढुवानीको ठूलो हिस्सा ओगट्ने यी देशका लागि मार्ग बन्द हुनुले विश्व अर्थतन्त्रमा गम्भीर संकट निम्त्याएको छ ।

विदेशमन्त्री अराक्चीले अमेरिकालाई विश्वास गर्न नसकिने बताएका छन् । उनले भने, ‘हरेक दिन फरक सन्देश आउँछन् । कहिलेकाहीँ त एकै दिनमा दुईवटा परस्पर विरोधी सन्देश आउँछन्… यसले गर्दा अविश्वास झन् गहिरिएको छ ।’

नयाँ दिल्लीमा भएको ब्रिक्स बैठक इरान युद्धको विषयमा कुनै साझा धारणा बनाउन नसकी टुंगिएको छ । चीन, रुस, भारत, ब्राजिल र दक्षिण अफ्रिकाबीच युद्ध र नाकाबन्दीलाई लिएर मतभेद हुँदा लगातार दोस्रोपटक कुनै संयुक्त विज्ञप्ति जारी हुन सकेन ।

विश्लेषकहरूले ट्रम्प र सी चिनपिङबीचको वार्तालाई सावधानीपूर्वक व्यवस्थित गरिएको बताएका छन् । वाशिङटनले चीनबाट इरानलाई सैन्य सहयोग नगर्ने प्रतिबद्धता त पायो तर हर्मुज जलयोजकको विषयमा इरानलाई दबाब दिन चीन अझै तयार देखिएको छैन ।

इजरायल र लेबननबीच युद्धविरामको अवधि थपिए पनि आइतबार इजरायली आक्रमणमा दुई बालबालिकासहित पाँचजनाको मृत्यु भएको छ । लेबननमा मृत्यु हुनेको संख्या ३ हजार नजिक पुगेको छ भने हिजबुल्लाहले वार्तालाई परिणामविहीन भनेको छ ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानको संवर्धित युरेनियम खोज्ने अभियान मुख्यतया राजनीतिक प्रचारको लागि मात्र भएको स्वीकार गरेका छन् । इजरायलले यसलाई युद्धको मुख्य लक्ष्य बनाउन माग गरेपछि ट्रम्पले यस्तो कदम चालेका हुन् ।

युद्धको ७७औं दिनमा आइपुग्दा यसको आर्थिक असर तीव्र भएको छ । तेल आपूर्तिमा भएको अवरोधले मुद्रास्फीति बढ्ने डरका कारण विश्वव्यापी ऋणपत्र बजारमा ठूलो गिरावट आएको छ । अमेरिकी ३०–वर्षीय ट्रेजरी यील्ड सन् २०२६ कै उच्च विन्दुमा पुगेको छ ।

युद्धको ७७औं दिनमा आइपुग्दा परिस्थिति झन् भयावह बनेको छ । ट्रम्पको केही बाँकी रहने छैन भन्ने धम्की, यूएईको ऊर्जा केन्द्रमा भएको आक्रमण र हर्मुज जलयोजकको अनिश्चितताले कुनै पनि बेला ठूलो युद्ध हुन सक्ने आशंका बढाएको छ । हालसम्म कुनै पनि पक्ष सम्झौताको नजिक देखिएका छैनन् ।