आखिर प्रयोगशाला पिच्छे फरक-फरक रिपोर्ट किन आउँछ?

साथीभाइ भेट्दा होस् या लोकसेवा आयोगको अन्तर्वार्ता दिँदाहोस्, मलाई बारम्बार सोधिएको प्रश्न हो। 'आखिर ल्याबै पिच्छे फरक-फरक रिपोर्ट किन आउँछ?' सेवाग्राहीहरुमा पनि यो जिज्ञासा पक्कै हुँदो हो। कारण अनेक छन्, तर यो लेखमा सबै समावेश गर्ने मेरो प्रयास रहने छ।

पहिलो त 'फरक'को अर्थ कतिसम्म फरक भन्ने हो। फरक-फरक प्रयोगशालामा (ल्याबमा) जाँच गराउन जाँदा हामी फरक-फरक समयमा जान्छौं। अघिल्लो दिन वा नमुना दिनुभन्दा पहिले फरक-फरक कुराहरु खाएका हुन्छौं। ल्याबमा काम गर्ने जनशक्तिहरु फरक-फरक हुन्छन्। जडित मेसिन र उपकरणहरु पनि फरक-फरक हुन्छन्। ती मेसिनमा प्रयोग गरिने रिएजेन्ट र केमिकल फरक-फरक हुन्छन्। कार्यप्रक्रिया र तरिका-विधि फरक-फरक हुन्छन्। यी तमाम् विविधताले गर्दा कसैको कहिं त्रुटि नहुँदा नहुँदै पनि ल्याब बिचको रिपोर्टमा केही झिनो फरक आउनु स्वभाविक हो। झिनो फरक भन्नाले कुनै संख्यात्मक नतिजा हो भने त्यसमा केही अंकले तलमाथि पर्नु हो। तर अस्वभाविक नतिजा वा पोजेटिभ र नेगेटिभ नतिजामा फरक पर्न गयो भने केही न केही त्रुटि भएको हुन सक्नेमा शंका गर्न सकिन्छ।