बालविवाह नियन्त्रणमा चुकेको सरकार

समाजको चेतना स्तर बढ्दै गए पनि बालविवाह भने रोकिएको छैन। सरकारी अनेकन प्रयासका बीच पनि बालविवाह घटेको तथ्यांकहरूले देखाउँदैन। यसलाई नियन्त्रण गर्न सरकारी प्रयास भए। तर, पनि अपेक्षित सफलता हासिल हुन सकेको छैन। केन्द्रीय तथ्यांक विभागको तथ्यांकअनुसार तराईमा बढी बालविवाह हुने गरेको छ। तराईका २० जिल्लामा बालविवाहको दर ४२.२ प्रतिशत छ भने यो दर पहाडी जिल्लामा ३२.६ प्रतिशत र हिमाली जिल्लामा ३३.१ प्रतिशत छ। तराईमा पनि महोत्तरी, सर्लाही, धनुषा, रौतहट आदि जिल्लामा बालविवाहको दर निकै उच्च पाइन्छ।

देशका सबै भूभागमा जकडिएको बालविवाहको मुख्य कारण अशिक्षा, जनचेतनाको कमी, दाइजोप्रथा, कम विकास आदि छन्। तर, पछिल्लो समय सूचना प्रविधिको विकासका कारण बालविवाहको स्वरूपमा भने केही बदलिएको छ। पहिला अभिभावकले जबर्जस्ती बालविवाह गरिदिने प्रचलन थियो। तर, अहिले अभिभावकले नचाहँदा पनि भागेर बालविवाह गर्ने प्रचलन बढेको छ। यसको मुख्य कारण देखासिखी र सूचना प्रविधिको विकास र त्यसको दुरुपयोग हो। तर, कानुनी रूपमा यसबिरुद्ध उपचार खोजिने क्रम भने न्यून छ। नेपाल प्रहरीका अनुसार पछिल्लो पाँच वर्षमा बालविवाहसम्बन्धी केवल ३ सय ३८ वटा मात्र मुद्दा परेका छन्। बालविवाहको समस्या निकै लामो समयदेखि विद्यमान छ तर यसलाई रोक्न सरकारी प्रयास पर्याप्त छैनन्।