परनिर्भरताको पराकाष्ठा

शिवरात्रिका अवसरमा पशुपति परिसरमा फूलमालाकै द्वार, मालाकै त्रिशूल र मालाकै शिवलिंग बनाएर झिलिमिली बत्तीले झकिझकाउ बनाइएको थियो । फूल र मालाको सजावट देखेर दंग परेका दर्शनार्थी फोटो खिच्न लिप्त देखिन्थे । शिवरात्रि पर्वलाई लक्षित गर्दै रंगरोगन, बिजुली बत्ती तथा फूलमालाको विशेष सिँगारले पशुपति क्षेत्र शोभायमान देखिन्थ्यो । झिलीमिली बत्ती चीनबाट र फूलमाला भारतबाट झिकाएर पशुपति क्षेत्र सिँगारिएको थियो । फूलमालाको सजावटले पशुपति परिसर झकिझकाउ देखिए पनि भारतबाट भित्र्याइएका ती सयपत्रीलगायतका रंगीविरंगी फूलको सौन्दर्यले फूलमा समेत हाम्रो चरम परनिर्भताको सपाट चित्र उतारिरहेको थियो । फूल उत्पादनमा समेत हामी आत्मनिर्भर हुन नसकेकोमा आम नेपाली दर्शनार्थीलाई हीनताबोध भइरहेको थियो । शिवरात्रिका अवसरमा पशुपतिनाथको दर्शनका लागि पुग्नेहरुले त्यहाँको फूलमालाको भव्य सजावटबाट मुग्ध हुँदै फोटो खिचेर फेसबुकभरि पोस्ट गरे । केही दिन त पशुपति क्षेत्रको साजसज्जासहितको दर्शनार्थीका फोटाहरुले सामाजिक सञ्जाल रंगिए । पशुपति क्षेत्रको विशेष सजावट देखेर हाम्रो आराध्यदेव पशुपतिनाथप्रति गर्व गर्दै पशुपति विकास कोषलाई धन्यवाद दिनेको जमात पनि ठूलै देखियो । तर पशुपति क्षेत्र सिँगार्न फूलसमेत भारतबाटै भित्र्याउनुपर्ने नेपालको परालम्बनको पराकाष्ठाले जोसुकै नेपालीको मन कुँडिनु स्वाभाविक हो । शिवरात्रिमा सयपत्रीलगायतका फूल र मालाकै लागि नेपालको अर्बौं रकम बाहिरिएको तीतो यथार्थसँगै नेपालको पुष्प व्यवसायको धराशयी अवस्थाले समृद्धिको गुड्डी हाँक्ने सरकारलाई गिज्याइरहेको हुनुपर्ने हो । मारवाडी समाजको भद्दा विज्ञापनसहित माला र बत्तीले सिँगारिएको पशुपति क्षेत्रको मनोरम दृश्यले दर्शनार्थीलाई खुसी बनाए पनि फूलमा समेत आत्मनिर्भर बन्न नसकेकोमा सरकारको कृषि नीतिप्रति नागरिकको आक्रोश बढेको भान भयो । हाम्रो पशुपतिनाथमा भारतकै पुजारी, भारतकै फूलमाला र भारतकै नांगा साधुसन्तहरुको बोलवालाले कहिलेसम्म आधिपत्य जमाइरहने ?

आखिर कहिलेसम्म हामी फूलमा समेत परालम्बी भइराख्ने ? पुष्प व्यवसायमा युवा आकर्षण बढाउन सरकार किन क्रियाशील छैन ? वर्तमान सरकारले पुष्प व्यवसाय अँगाल्न विशेषतः महिलाहरुलाई प्रोत्साहित गर्ने गरी संसद्बाटै सम्बोधन गरी सहुलियत ऋण तथा अनुदानको व्यवस्था गर्न सके केही वर्षमै फूलमा आत्मनिर्भरता बढाउन सकिन्थ्यो । कृषि व्यवसायअन्तर्गत अत्यन्त सहज र सरल व्यवसाय मानिने पुष्प व्यवसाय अन्य बाली उत्पादनका तुलनामा चाँडै प्रतिफल पाउने सजिलो र भर पर्दो व्यवसाय भएकाले यसमा महिलालाई आकर्षित गर्न सके महिलाको आर्थिक अवस्थामा सुधार हुने र फूलमा राष्ट्रको आत्मनिर्भरता पनि बढ्ने भई दोहोरो लाभ लिन सकिन्थ्यो । थोरै लगानी, थोरै मिहिनेत र थोरै समयमै धेरै आम्दानी लिन सकिने पुष्प व्यवसायमा युवालाई आकर्षण गर्ने नीति सरकारले संसद्मा तत्काल सम्बोधन गर्नुपर्छ । भारतको अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाइदिन हामीले हरेक उपभोग्य वस्तुसँगै फूलसमेत आयात गरेर नेपालको कस्तो छवि विश्वसामु प्रस्तुत गरिरहेका छौँ ? नेपालजस्तो कृषिउपजका लागि मलिलो माटो र हावापानी भएको भूमिमा किसानहरु फूल उत्पादनमा किन आकर्षित छैनन् भनेर सरकार गम्भीर हुनुपर्ने होइन र ? हाम्रो पशुपतिनाथको सजावटमा हामै्र मुलुकमा उत्पादित फूलमाला तथा झिलिमिली बत्तीहरुको प्रयोग गर्न हामी कहिले सक्षम बन्ने ? युवा निर्यात र हरसामान आयात गर्ने परालम्बी मुलुकका निकम्मा नागरिक भएर हामी कहिलेसम्म रहिरहने ? अब हामी किन फूलमा आत्मनिर्भर नबन्ने ? बर्सेनि भारतबाटै फूल ल्याएर पशुपति क्षेत्र सिँगारिएको दृश्यले बर्सेनि पशुपतिको दर्शन गर्न पुग्ने राष्ट्रपतिको मन किन चिमोटिँदैन ? हाम्रो पशुपतिनाथको सजावट हामै्र मुलुकमा उत्पादित फूल तथा बत्तीहरुबाट हुनुपर्ने सोचाइ तिनमा किन आउँदैन ? कमिसन र नजरानाका लागि हामी सधैँ फूलमा समेत कहिलेसम्म विदेशीको भरमा रहिरहने ?