जन्मेको एक घण्टाभित्र स्तनपान गर्ने शिशु ३८ प्रतिशत

नेपालमा घण्टाभित्र जन्मेका १०० जना शिशु मध्ये स्तनापान गर्ने अवसर पाउने शिशु ३८ जना मात्र छन। युनिसेफ तथा राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले सन २०२५ मा गरेको बहुसूचक सर्वेक्षण सर्वेक्षण २०२५ अनुसार नेपालमा सय जना नवजात शिशु मध्येमा ३८ जनाले मात्र एक घण्टाभित्र स्तनपान गर्ने गरेको पाइएको हो। प्रति सय जनालाई आधार बनाएर तथ्यांक बिश्लेषण सर्वेक्षणले गरेको हो।

यो संख्या अहिले पनि नवजात शिशुमा स्तनपान हुन नसकेको देखिएको सम्वन्धित पोषणविद्हरु बताउँछन। युनिसेफले नेपालमा बालबालिकामा हुने पोषणको स्थिति बारे पछिल्लो सर्वेक्षण प्रस्तुति गर्दै नवजात शिशु र अन्य बालबालिकाको पोषण स्थितिको बिषयमा छलफल गरेको हो।

सन् २०१९ मा ४२ प्रतिशत रहेको यो संख्या ४ प्रतिशत मात्र घटेर ३८ प्रतिशत पुगेको हो । तसर्थ स्तनपान गर्ने शिशुको संख्या बढ्नु पर्नेमा घटेको देखिन्छ। तर राष्ट्रियदर भन्दा प्रदेशगत रुपमा जन्मेको एक घण्टाभित्र स्तनपान गर्ने शिशुको संख्या फरक छ। जसमा सबै भन्दा बढी कर्णालीमा ६१ प्रतिशत, सुदुरपश्चिमममा ५८ र कोशीमा ४२ जना छन। सुुदुरपश्चिम र कर्णालीको तुलनामा अन्य प्रदेशहरु बाग्मती, गण्डकी, लुम्विनी र मधेशमा २७ जनाले स्तनपान गर्न पाएको तथ्याकं छ।

एक घण्टाभित्र स्तनपान गराउने आमामा सबै भन्दा बढी आधारभुत शिक्षा लिएका महिला छन। उनीहरु एक सय जनामा ४१ जना छन। माध्यमिक, उच्च र निरक्षर महिलाहरुको एक घण्टाभित्र स्तनपान गराउने अनुपात समान रहेको छ।

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय पोषण शाखाका प्रमुख लिला विक्रम थापाको अनुसार आमाको बिगौती दुधमा अति पोषिलो तथा सुष्म पोषक तत्वहरु हुन्छ। जुन जन्मेको एक घण्टाभित्र शिशुले सेवन गरेमा शरिरमा प्रतिरक्षा क्षमताको विकास हुन्छ । त्यही भएर एक घण्टाभित्र गरिने स्तनपानलाई पहिलो खोप पनि भनिने गरेको थापा बताउँछन।

थापाको अनुसार जन्मेको एक घण्टाभित्रको बिगौती दुधमा इमुनोग्लोविन, प्रोटिन लगायतका अन्य शुष्म पोषकतत्वहरु हुन्छन। जुन तत्वले शिशुमा आजिवन रोगसंग लड्ने प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो बन्छ।

पोषणको कमीको कारण पाँच मुनिका २६ जना बालबालिकामा पुड्कोपना रहेको तथ्याकंले औल्याएको छ। आमाको शिक्षाको स्तर अनुसार पुड्कोपना कम हुने गरेको सर्वेक्षणले औल्याएको छ। अहिले पनि सय जनामा २६ जनामा पुड्को हुनुमा बालस्वास्थ्य तथा पोषणमा अपेक्षित सुधार हुन नसकेको सूचक रहेको युनिसेफका पोषणविज्ञ फुल्गेन्द्र सिंहले बताए। फुडेकापना हुने बालबालिकाको सिकाइदेखि जीवनका अन्य क्षेत्रमा उचित प्रस्तुति दिन नसकिने बताए ।

एक सय मध्येमा ५२ प्रतिशत बालबालिकाले विविध खाद्य पोषण पाउँछन

एक सय जना बालबालिका मध्येमा ५२ जनाले मात्र विविध खाद्यान्न पाएको सर्वेक्षण सूचकले औल्याएको छ। विविध खाद्यान्न सवावेश खान पाउने बालबालिका सबैभन्दा बढी बाग्मती र गण्डकीमा क्रमश बढी देखिएका छन।

बाग्मतीमा ७० र गण्डकीमा ६४ जना छन। अन्य प्रदेशहरुमा पचासदेखि ५२ जना बालबालिकाले यस्तो खाद्यपदार्थ पाएका छन। विविध अर्थात बहुखाद्यान्न समावेश भएका खानाहरुले मात्र बालपोषण तत्व पुरा हुने सर्वेक्षणले सुझाएको छ। उच्च शिक्षा हाँसिल गरेका ७० प्रतिशत बालबालिकाले बिविध खाद्यपदार्थ सहितका पोषण पाएका छन।

Follow @nagarik_news