फोहोर व्यवस्थापनमा सधैं उल्झन किन ?

नेपालजस्तो विकासोन्मुख देशमा फोहोर व्यवस्थापन जटिल र दीर्घकालीन समस्या बनेको छ । काठमाडौं उपत्यकाको सडकमा थुप्रिएको फोहोरको दृश्यदेखि ग्रामीण क्षेत्रका खोलानालामा मिसिएको प्लास्टिकसम्मले दैनिक जीवनलाई प्रभावित गरिरहेको छ । यो समस्या केवल सरसफाइसँग मात्र जोडिएको छैन । यसले वातावरण, स्वास्थ्य, अर्थतन्त्र र सामाजिक संरचनासमेतलाई गहिरो असर पार्छ । मुलुकमा फोहोर व्यवस्थापनको इतिहास हेर्ने हो भने २०४० को दशकदेखि नै छलफल सुरु भएको थियो । तर, आजसम्म पनि प्रभावकारी समाधान भेटिएको छैन । फलतः फोहोर व्यवस्थापन विश्वव्यापी रूपमा गम्भीर र जटिल समस्या बनेको छ । विशेषगरी नेपालजस्ता विकासोन्मुख राष्ट्रका लागि फोहोरलाई ‘मोहर’ बनाउने नारा जति आकर्षक छ, यसको वास्तविक कार्यान्वयनमा रहेका सधैंको उल्झनले गर्दा जनस्वास्थ्य, वातावरण र सहरी सौन्दर्यमा नकारात्मक असर परिरहेको छ । सहरीकरणको तीव्र वृद्धि, उपभोगवादी संस्कृति र अव्यवस्थित जीवनशैलीका कारण फोहोरको मात्रा दिन प्रतिदिन बढ्दो छ । जसलाई व्यवस्थित गर्न राज्य, स्थानीय सरकार, निजी क्षेत्र र नागरिक सबैका लागि विकराल चुनौती हो ।

ऐतिहासिक पृष्ठभूमि