अव्यवस्थित श्रमबजार र श्रमिकका समस्या

अहिले मुलुकबाट दैनिकजसो २ हजारभन्दा बढी श्रमिकहरू कामको खोजीमा बिदेसिने गरेका तथ्यांक सार्वजनिक भएका छन् । मुलुकभित्र पर्याप्त मात्रामा रोजगारीका अवसर सिर्जना हुन नसक्दा ठूलो जनशक्ति बिदेसिन बाध्य भएको भनिए पनि समस्या यतिमा मात्र सीमित छैन । विभिन्न क्षेत्रमा रोजगार प्राप्त गरेका श्रमिकसमेत बिदेसिने क्रम बढ्दै गएको देखिन्छ । गत आव मात्र ७ लाख ४१ हजार युवा रोजगारीका लागि विदेश गएका वैदेशिक रोजगार विभागको तथ्यांकमा उल्लेख छ । यसमा बेरोजगार युवा मात्र परेका छैनन् । देशभित्रै रोजगारी पाइरहेका कयौं युवासमेत बिदेसिएका छन् । विशेषगरी, नेपालको श्रमबजार व्यवस्थित र मर्यादित बन्न नसक्दा विभिन्न क्षेत्रमा कार्यरत श्रमिकको बिदेसिने क्रम बढ्दो क्रममा रहेको विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन् ।

पछिल्लो समय मुलुकको आर्थिक तथा सामाजिक क्षेत्रको विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने जनशक्ति पलायन हुँदै गएको देखिएको छ । मुलुकको आन्तरिक श्रमबजारले आकर्षित गर्न नसक्दा स्वदेशमै रोजगारीमा रहेका श्रमिकसमेत बिदेसिएका छन् । यसरी देश छाड्नेमा विशेषगरी दक्ष जनशक्ति पर्नेगरेका छन् । भर्खरै प्रकाशित एक अध्ययनले मुलुकका ४० प्रतिशत इन्जिनियर, ५० प्रतिशत डाक्टर, ५७ प्रतिशत पाइलट र ६० प्रतिशत नर्सले देश छाडिसकेको दाबी गरेको छ । नेपाल मेडिकल काउन्सिलका अनुसार सन् २०२० मा ८ सय ६९ चिकित्सकले अध्ययन तथा रोजगारीका लागि देशबाहिर जान प्रमाणपत्र लिएका थिए । यो संख्या सन् २०२१ मा १ हजार ३ सय २७ जना र २०२२ मा १९ सय ५४ जना पुगेको जनाइएको छ । गत वर्ष यो संख्या ४ हजारभन्दा बढिरहेको अनुमान लगाइएको छ ।