एकीकरणका हिमायती पृथ्वीनारायण
rajdhanidaily.com · Mon Jan 10 23:39:05 GMT 2022
गोरखाली राजा नरभूपाल शाह र रानी कौशल्यावतीका जेठा छोराका रूपमा १७७९ साल पुस २७ गते जन्मिएका पृथ्वीनारायण शाहले बाइसे–चौबिसे राज्यमा छरिएर रहेका राज्यलाई एकत्रित गरेर आधुनिक नेपाल निर्माण गरेका थिए । मूलतः भौगोलिक रूपमा नेपाल एकीकरण गरेकाले शाहलाई राष्ट्र निर्माताको उपमा समेत दिने गरिएको छ । यसैगरी, एकीकरणको क्रममा १८०० सालमा राज्याभिषेकपछि १९ वर्षको उमेरमै एकीकरणको अभियान थाले । सर्वप्रथम १८०१ साल असोज १५ गते नुवाकोटमाथि आक्रमण गरी एकीकरण आरम्भ गरे । १८११ साल साउन २१ गते नगरकोट र दहचोकमाथि आक्रमण गरेका उनले त्यसपछि विशाल मकवानपुर राज्यमाथि आक्रमण गर्दा ठूलो संघर्ष गर्नुप¥यो । त्यसपछि उनले १८२२ चैत ३ गते कीर्तिपुरमाथि अधिपत्य जमाए । कान्तिपुरका राजा जयप्रकाश मल्लको सहयोगार्थ अंग्रेजी फौज आएको थाहा पाएपछि गोरखाली सेनाले सिन्धुलीगढीलाई चारैतिरबाट घेरा हाली आक्रमण ग-यो ।
त्यस युद्धमा हजारौंले मृत्युवरण गरे भने कति ज्यान जोगाएर भागे । यसरी १८२५ साल असोज १५ गते काठमाडौं उपत्यकामाथि गोरखाली फौजले सजिलैसित विजय प्राप्त ग¥यो । फलतः पृथ्वीनारायण शाह नेपालका राष्ट्र निर्माता, युग, पुरुष र राष्ट्रभक्त आधुनिक नेपालका निर्माता हुन् । उनी सारा जीवन राष्ट्रनिर्माणका निम्ति लगाउने एक मात्र ठूला तपस्वी हुन् । एकीकरणका दौरानमा विविध संघर्ष र पराजयको सामाना गर्नुपरे तापनि क्रमशः एक एक खुड्किला पार गर्दै जानु उनको अदभ्य साहस र तीव्र देशभक्तिको परिचायक हो । यस्ता, राष्ट्रप्रेमी युग पुरुषको चर्चा गर्दा हामी नेपालीहरूको मनमस्तिष्कमा सर्वप्रथम राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाहतर्फ उन्मुख हुन्छ । उनको विराट व्यक्तित्व र मौसुफका अमूल्य भावनाको चर्चा नेपालीहरूले जति गरे पनि थोरै नै हुन्छ ।
स्रोतमा पूरा पढ्नुहोस् (rajdhanidaily.com)