निजामती सेवामा सेवा सर्तको सुरक्षा
rajdhanidaily.com · Mon Nov 08 23:29:48 GMT 2021
निजामती कर्मचारीको सहयोगमा मुलुकको शासनव्यवस्था सञ्चालन गर्ने परिपाटीको आरम्भ प्राचीन चीनमा भएको थियो । निजामती सेवाका उच्चपदस्थ कर्मचारीले सम्राटका मन्त्रीका रूपमा भूमिका वहन गर्थे । योग्यता परीक्षाको माध्यमबाट कर्मचारीको छनोट गरिने हुँदा सम्राटलाई तीन किसिमले फाइदा पुग्ने गथ्र्याे । पहिलो, देशको दूरदराजका युवकले राज्यको सेवामा संलग्न हुने मौका प्राप्त गर्थे । दोस्रो, योग्य र प्रतिभासम्पन्न युवकबाट सेवा लिन पाइन्थ्यो र तेस्रो, राजाको नातासम्बन्धभन्दा बाहिरका सेवक राज्यव्यवस्थाको महत्वपूर्ण पदमा कार्यरत हुने हुँदा राजाको गाथ र गादीमाथि खतरा पैदा हुँदैनथ्यो । प्रतिष्ठाको लालसा नै प्रतिभावान् युवक चिनियाँ निजामती सेवामा प्रवेश गर्न उत्साहित हुनुको प्रमुख कारण थियो ।
अंग्र्रेजकालीन ‘इन्डियन सिभिल सर्भिस’ नोकरशाही ढंगको थियो । अंग्रेजहरू स्थानीय व्यक्तिलाई ब्रिटिस साम्राज्यको निजामती नोकर बनाएर त्यही नोकरमार्फत स्थानीय रैतीमाथि शासन गर्थे । शासन व्यवस्था सञ्चालन गर्ने त्यो तरिका बडो चतु¥याइँपूर्ण थियो । स्थानीय निजामती सेवकहरू अंग्रेज कर्मचारीले भन्दा कैयौं गुना थोरै पारिश्रमिकमा काम गर्न तयार हुन्थे । गोरा ‘साहेब’ प्रति कृतज्ञ र नतमस्तक ती नोकरशाहहरूको समाजमा भने ठूलो सान र रवाफ थियो । अचेल स्वतन्त्र भारतको निजामती सेवा निकै प्रतिष्ठित हुँदै गएको छ । त्यहाँ देशका सर्वाधिक मेधावी युवाहरू निजामती सेवाको सदस्य बन्न अत्यन्तै प्रेरित र उत्साहित हुने गरेको पाइन्छ ।
स्रोतमा पूरा पढ्नुहोस् (rajdhanidaily.com)