कूटनीतिक पहलको खाँचो

अखण्ड भारत नामको नक्साले तरङ ल्याएको स्थितिमा आजतक सँगको एक अन्तरवार्तामा परराष्ट्रमन्त्रीले आफूलाई यस’bout थाहा नभएको भन्दै पन्छिएको पाइयो । नेकपा हुँदा भेनेजुएला प्रकरणमा तत्कालीन नेकपा अध्यक्ष प्रचण्ड र तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी ओलीबीचको धारणा कुन आधिकारिक हो भन्नेमै छताछुल्ल हुने गरी वक्तव्य निकालियो । चिनियाँ राजदूतले दोस्रोपटक पोखरा विमानस्थल फेरि बीआरआईअन्तर्गत हो र नेपालमा जीसीआई कार्यन्वयन भएको कुरा व्यक्त गरे । तर, यस’bout सरकारको स्पष्ट धारणा आएन ।

हाम्रो परराष्ट्र मन्त्रालय जागिर खानेहरूको थलो मात्र बनाइएको छ जबकि छिमेकी मुलुक भारत र चीनका विदेशमन्त्री, मन्त्रालयका प्रवक्ता र मन्त्रालय धेरै संवेदनशील भएर घटना नियालेर प्रतिक्रिया दिइहाल्छन् । एक वर्षपछि रुसकै नागरिक भइने र परिवारलाई समेत स्थायी रूपले ल्याउन पाइने कुरालाई नेपालीहरूले रुसी सेनामा गइ देश छोडन स्वीकार गरेका छन् । परराष्ट्र मन्त्रालयमा राखेको प्रा. यदुनाथ खनाल प्रवचनको दोस्रो शृंखलामा पूर्वपरराष्ट्र सचिव मधुरमण आचार्यले सरकारले कूटनीतिमा लगानी गर्नुपर्ने, कूटनीतिमा लगानी गर्नु भनेको विलासिताका लागि होइन र परराष्ट्र मन्त्रालयलाई बाइपास गरेर कूटनीति मामिलाका विषयमा काम गर्न नहुने तर्क गरेका थिए । यस लेखमा नेपालको कूटनीतिक अवस्था, किन महŒवपूर्ण छ, उपस्थिति बढी हुँदाको फाइदा, अन्य मुलुकहरूको स्थिति, केही सुझाव र निष्कर्षको सम्बन्धमा चर्चा गरिन्छ ।