हस्तकला उद्योग प्रवर्द्धनका उपाय

नेपालको हस्तकला उद्योगका वस्तुहरू विश्वभर प्रसिद्ध छन् । हाल हाम्रो मुलुकबाट झन्डै ७० किसिमका हस्तकलासम्बन्धी उत्पादनहरू विभिन्न मुलुकमा निर्यात गरिन्छ । वस्तुतः सन् १९७२ देखि सन् २०८५ सम्म नेपाली हस्तकला उद्योगका सामानहरू प्रचुर मात्रामा निर्यात गरिन्थ्यो । परन्तु, सन् २००५ पछि मुलुकभर फैलिएको महामारी, नाकाबन्दी आदि कारणले हस्तकला उद्योग फस्टाउन सकेनन् ।

जुनसुकै उद्योगको विकासका लागि गुणस्तरीय कच्चा पदार्थले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । तर, गुणस्तरयुक्त कच्चा पदार्थको कमीले गर्दा नेपाली हस्तकलाका उत्पादन मागअनुरूप अभिवृद्धि गर्न सकिएको छैन । उदाहरणका लागि विश्व बजारमा नेपाली पश्मिनाको धेरै माग छ । तर, यसका लागि आवश्यक कच्चा पदार्थको बेलाबेलामा अभाव हुनाले मागनुसार उत्पादन गर्न सकिएको छैन । यति मात्र नभई वनजन्य कच्चा पदार्थको ढुवानी, ओसारपसार आदिमा स्थानीय संकाय, समुदाय, प्रहरी आदिबाट बारम्बार गरिने अवरोधले यहाँको हस्तकला उद्योग प्रवद्र्धनमा नकारात्मक प्रभाव परेको छ । वास्तवमा मुलुकका हस्तकलाका वस्तु उत्पादन बिन्दुबाट सिधै उपभोक्ता बिन्दुसम्म पुग्न र सो वस्तुहरू उत्पादनका ’boutमा स्पष्ट प्रमाणित लिपिबद्ध लिखतहरू नहुनाले पनि हस्तकला उद्योगमा बाधा पुगेको छ ।