विकासमा उद्यमशीलता तथा नवप्रवर्तनको महत्व

उद्यमशीलता यस्तो प्रक्रिया एवं स्रेस्ता हो । जसको माध्यमबाट व्यक्तिगत पहिचान, अवसरहरू वितरित संसाधनहरू र मूल्यको सिर्जना गर्न सकिन्छ । त्यस्तो खालको मूल्यको सिर्जना समस्याको पहिचानमार्फत परिवर्तनका लागि गरिएको हुन्छ । जहाँ उद्यमीले समस्या तथा अवसर देख्ने गर्छ र त्यसलाई पहिचान गरी उसले समस्याको प्रभावकारी समाधान खोज्ने गर्छ । उद्यमीले बजार क्षेत्रमा देख्ने अवसरहरू र ती अवसरलाई प्राप्त गर्न सक्ने श्रेयता र त्यही श्रेयता उचित समयमा उचित ठाउँमा गर्न सक्ने कौशलताबाट उसको उद्यमशीलता झल्कन्छ । ती समस्याको समाधान गर्दा मूल्य सिर्जना गर्ने काम नै उद्यमशीलता हो । अर्को शब्दमा उद्यमीले गर्ने वा व्यवसायीले गर्ने हरेक काम र उसले चाल्ने कदम नै उद्यमशीलता हो । जुन सधैं उसको सृजनशीलता, अनुसन्धान र आर्थिक रूपान्तरणका लागि एवं वित्तीय सुधारका लागि एउटा अनुसन्धान, अन्वेषण एवं आविष्कार बन्न सक्छ । उद्यमी शब्द वास्तवमा अंग्रेजीमा (इन्टरप्रेनर) फ्रान्सिसी भाषाबाट लिइएको हो ।

कुनै पनि देशको औद्योगिक तथा आर्थिक विकासमा उद्यमशीलताले अत्यन्त महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको हुन्छ । खासगरी उद्यमशीलताले नयाँ–नयाँ उद्योग व्यवसायलाई जन्म दिन्छ । आज यूएसए, एसिया, जापान, जर्मनीजस्ता विकसित देशको विकासको कारण नै उद्यमशीलता बनेको छ । उद्यमीहरू सधैं केही काम गरौं भन्ने खालका सक्रिय, जाँगरिलो र अभिलाषा भएका हुन्छन् । फलस्वरूप तिनीहरूले श्रम, पुँजी, प्रविधि तथा प्राकृतिक साधनस्रोतको पूर्ण उपयोग गर्न मद्दत पु¥याउँछन् । विकास भन्ने कुरा त्यसै आँगनमा आउँदैन । त्यसलाई विकासको संवाहक चाहिन्छ । त्यस्तो संवाहक नै उद्यमी हो । उद्यमीले सधैं अवसरको खोजी गरिरहन्छ । उसले ती कुरा देख्छ, जो अरूले देख्दैनन् । त्यसपछि त्यस्ता अवसरलाई मुनाफामा परिणत गर्ने प्रयत्न उसले गर्छ । सबैभन्दा ठूलो कुरा त उसले उत्पादन वा सिर्जना गर्छ । नयाँ उद्यमीको प्रवेशबाट उत्पादन वृद्धि हुने, उत्पादन वृद्धिबाट सम्पूर्ण आर्थिक गतिविधि बढ्ने र यसबाट उद्योग–व्यवसायको बचत वृद्धि हुने र सो बचत पुनर्लगानी भईकन उत्पादन वृद्धिको प्रक्रिया अझ तीव्र हुने हुँदा उद्यमको मूल्यवृद्धि हुन जान्छ । यस प्रक्रियाबाट बजारमा सेयरको मूल्य बढ्न जान्छ र यो निरन्तर कायम रहने प्रक्रिया हो ।