पैसाले पैसा तान्छ, तर विदेशतिर

भव्य तालले चलिरहेको कुनै पनि कम्पनी कतिसम्म घाटामा हुन सक्छ ? थोर–बहुत हुन पनि सक्छ। तर, एनसेलजस्तो हेर्दा नाफैनाफामा रहेको कम्पनीको ५ वर्षअघि १ खर्ब ४३ अर्बमा किनिएको सेयर ६ अर्ब ६५ करोडमा किनबेच हुनु पत्यारिलो मान्न सकिएला ? यसको सेयर मूल्य यति धेरै कसरी घट्छ ? असम्भव। तर, भयो त्यस्तै। त्यो पनि बेलायतमै बिनबेच गरियो। यसको मुख्य कारण हो पुँजीगत लाभकर राज्यलाई तिर्नबाट पन्छिने खेल। सन् २०१६ मा ८० प्रतिशत सेयर किनेर एनसेलमा छिरेको मलेसियन कम्पनी आजियाटा प्रचुर घाटा देखाउँदै यसबाट बाहिरिन चाहेपछि यसले धेरै कानुनी प्रश्न उब्जाएको छ। राज्यका नीति–नियमका कार्यान्वयन कमजोर हुँदा उल्लंघन बढ्छन्।

पुँजीगत लाभकर छली गरेर, विदेशबाट आउने कलको फर्जी विवरण बुझाएर आजियाटा मात्र होइन, त्यसअघि स्वामित्व रहेको टेलियासोनेराले पनि नेपाल सरकारलाई ठगेका थिए। टेलियासोनेराले आजियाटालाई एनसेल बिक्री गर्दा पुँजीगत लाभकर नेपालमा तिर्नबाट छल्न विदेशमै सल्टाइएको थियो। त्यसविरुद्ध परेको मुद्दामा सर्वोच्च अदालतले तिर्न आदेश गर्‍यो। त्यसविरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय मध्यस्थकर्ता गुहारे पनि फैसला एनसेलको पक्षमा आउन सकेन। यसपालि तुलनात्मक फरक चतुर्‍याइँ प्रयोग गरिएको छ– कम्पनी अति ठूलो मात्रामा घाटामा गएको देखाएर।