पेट्रोल पम्पमा अब ‘कोटा प्रणाली’, एक दिनमा बढीमा २०० लिटर मात्र पाइने

भारत : भारत सरकारले इन्धनसम्बन्धी नयाँ आदेश जारी गरेको छ । नयाँ नियमअनुसार थोक रूपमा इन्धन खरिद गर्ने ग्राहकहरूले अब खुद्रा (रिटेल) पेट्रोल पम्पबाट पेट्रोल वा डिजेल किन्न पाउने छैनन् । साथै, एउटा सवारीसाधनले एक दिनमा अधिकतम २०० लिटर डिजेल मात्र खरिद गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

तेल कम्पनीहरूलाई भइरहेको घाटालाई ध्यानमा राख्दै केन्द्र सरकारले यो निर्णय गरेको हो । इरान–अमेरिका समझदारीको खबरपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेल (क्रुड आयल) को मूल्य घटेर प्रतिव्यारेल ८६ डलरसम्म पुगेको छ । यसअघि भने मूल्य १०० डलर प्रतिव्यारेलभन्दा माथि पुगेको थियो।

कसले अब खुद्रा पेट्रोल पम्पबाट पेट्रोल–डिजेल किन्न पाउने छैनन् ?

११ जुनमा सरकारले आवश्यक वस्तु ऐन अन्तर्गत औद्योगिक तथा व्यावसायिक ग्राहकहरूलाई खुद्रा पेट्रोल पम्पबाट इन्धन खरिद गर्न रोक लगाएको छ । यस्ता ग्राहकहरूलाई आफ्नो आवश्यकताका लागि उपभोक्ता (कन्ज्युमर) पम्पबाट इन्धन खरिद गर्न निर्देशन दिइएको छ । यो सूचीमा राज्य सरकारका यातायात विभाग, आईटी पार्क, सपिङ मल, औद्योगिक प्रतिष्ठानलगायतका संस्थाहरू समावेश छन् ।

किन लिइयो यस्तो निर्णय ?

नयाँ सूचनामा विशेषगरी डिजेल बिक्रीमा कडाइ गरिएको छ । यो आदेश अधिकतम ९० दिनसम्म लागू रहने छ । अधिकारीहरूका अनुसार वास्तविक उपभोक्तासम्म इन्धन पुग्ने सुनिश्चित गर्न यो कदम चालिएको हो । साथै, खुद्रा मूल्य र बल्क इन्धनको मूल्यबीचको ठूलो अन्तरका कारण हुने इन्धनको दुरुपयोग (अटो फ्युल डाइभर्सन) रोक्न पनि यो निर्णय गरिएको हो । दिल्लीमा हाल डिजेलको खुद्रा मूल्य प्रतिलिटर ९५.२० रुपैयाँ रहेको छ भने बल्क मूल्य प्रतिलिटर १३४.५० रुपैयाँ छ ।

कच्चा तेलको मूल्यमा गिरावट

भारतले आफ्नो कुल आवश्यकताको करिब ८८ प्रतिशत कच्चा तेल विदेशबाट आयात गर्छ । युद्धका कारण तेलको मूल्य बढ्दा भारतको आयात खर्च पनि उल्लेख्य रूपमा बढेको थियो । इरान–अमेरिका तनावअघि कच्चा तेलको मूल्य प्रतिव्यारेल करिब ७० डलर थियो । एक समय यो मूल्य ११० डलर प्रतिव्यारेलसम्म पुगेको थियो ।

तर पछिल्लो समय पुनः मूल्य घट्दै गएको छ र बुधबार कच्चा तेलको मूल्य प्रतिव्यारेल ८६ डलरमा झरेको थियो । यस महिनामा तेल कम्पनीहरूले पेट्रोल र डिजेलको मूल्य वृद्धि गरेका छैनन् । यसअघि मे महिनामा चार पटक मूल्य बढाइएको थियो, जसका कारण पेट्रोल र डिजेलको मूल्य करिब ७.५ रुपैयाँ प्रतिलिटरले महँगिएको थियो ।