जनशक्ति पलायनको तितो तथ्यांक

एउटा भनाइ छ– देश भन्नु भूगोलमात्रै होइन, जनता हो। जनताले त्यहाँको नागरिक अर्थात् जनसंख्या बुझाउँछ। जनसंख्या देशको ठूलो स्रोत हो, शक्ति हो। हालै सार्वजनिक नेपालको जनसंख्याको विवरणले मुलुकमा १० वर्षयताकै कम जनसंख्या वृद्धिदर देखाएको छ।

निश्चय पनि नेपालको जनसंख्या बढेर २ करोड ९१ लाख पुगेको छ। २०६८ सालमा भने २ करोड ६४ लाख थियो। तर पछिल्लो १० वर्षमा ३४ जिल्लामा जनसंख्या घटेको छ। बसाइँसराइमात्रै त्यहाँ जनसंख्या घट्नुको कारण होइन। पहाडी जिल्लाहरूबाट बसाइँसराइ अन्त हुने प्रचलन व्यापक छ। पहाडमा जनसंख्या घट्नु र मधेसमा थुप्रिनु पनि असन्तुलन नै हुन जान्छ। यद्यपि मधेसमा जनसंख्या स्थिर छ।