त्यो बंगलादेश, यो नेपाल !

नेपालीमा एउटा भनाइ छ, ‘बुढी मरै, भाषा सरै ।’ पुर्खाबाट सिकाइ सर्दै जान्छ । पुस्तान्तरण पुरानै चलन हो । शिक्षाले ‘सिकाइ तीन तरिकाले हुने’ व्याख्या गरेको छ । पहिलो– औपचारिक सिकाइ, जो विद्यालय, महाविद्यालयमा गएर नियमबद्ध भएर सिकिन्छ । दोस्रो– अनौपचारिक सिकाइ, जसलाई बिहान बेलुकी फुर्सद निकालेर समूहमा सिकिन्छ । तेस्रो– अरीतिक सिकाइ, जसलाई सिक्नेले ‘सिक्दै छु’ भन्ने पनि जान्दैन र सिकाउनेले सिकाएको अनुभूूत पनि गर्दैन । कसैले नसिकाए पनि ढोकामा जुत्ता खोलेको देखेर आफूले पनि खोलेर भित्र पस्नुु यसैको उदाहरण हो ।

आजकल राजनीतिमा तेस्रो प्रकारको सिकाइ हावी देखिन्छ । उहिले नेपालको राजनीतिलाई ‘भारतमा पानी प¥यो भने नेपालमा छाता ओढ्छन्’ भनेर गिज्याउँथे । पराइबाट प्रभावित राजनीति र त्यसमा नेपालको सिकाइ यसैको उदाहरण मान्न सकिन्छ । आजकल खासगरी सञ्चारजगत्मा भित्रिएको यस दशककै उच्चतम प्रविधिका कारण विश्व हरेक व्यक्तिको हत्केलामा अडिएको छ । कहाँ के भइरहेको छ ? आमनागरिकले रुचि राख्ने हो भने तत्क्ष्ण नै त्यसको सूचना जो कोहीले पनि घरै बसेर लिनसक्ने प्रविधिको पहुँचमा विश्व छ । आफू सञ्चारमन्त्री भएको समय सदनमा बोल्दै पूर्वसभामुख कृष्णबहादुर महराले भनेका थिए, ‘हातहातमा मोबाइल, घरघरमा इन्टरनेट ।’ नभन्दै आज यस्तै अवस्था छ, जसले गर्दा विश्व निकै साँघुरिएको छ । सिकाइका लागि यो प्रविधि अत्युत्तम मानिन्छ ।