निष्क्रिय कर्जाको बढ्दो चुनौती

आर्थिक विकासमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको हुन्छ । बैंकहरूले विभिन्न क्षेत्रमा छरिएर रहेका सानासाना बचत अर्थात् निष्क्रिय स्रोतलाई जम्मा गरी उत्पादनशील क्षेत्रमा रहेको पुँजीको मागलाई परिपूर्ति गर्न सहयोग पु¥याउने गर्छ । यसले मुलुकको आन्तरिक अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउनसमेत मद्दत पुग्ने देखिन्छ । तथापि, वर्तमान समयमा भने मुलुकको आन्तरिक अर्थतन्त्र सन्तोषजनक बन्न सकेको देखिँदैन । अन्तरिक उत्पादन, उपभोग, लगानी, पुँजी निर्माण, रोजगारी सिर्जनाजस्ता आर्थिक पक्षहरू सकारात्मक बन्नसकेका छैनन् । आन्तरिक उत्पादन तथा आम्दानी वृद्धिका लागि लगानीको विस्तार हुनु जरुरी देखिन्छ । तर, विगत लामो समयदेखि कर्जाको माग नबढ्दा बैंक तथा वित्तीय संस्थामा ठूलो परिमाणमा लगानीयोग्य रकम प्रयोगविहीन बनेको जनाइएको छ । यसैगरी, कर्जाका रूपमा प्रवाह भएको ठूलो रकम समयमै असुल उपर हुन नसक्दा निष्क्रिय कर्जाको परिमाणसमेत दिन प्रतिदिन बढ्दै गएको देखिएको छ । यसले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले थप चुनौतीको सामना गर्नुपरेको छ ।

सामान्यतया बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले लगानी गरेका असल तथा सूक्ष्म निगरानीमा रहेका कर्जालाई सक्रिय कर्जा र भाका नाघेका कर्जालाई निष्क्रिय कर्जाका रूपमा हेर्ने गरिन्छ । मुलुकको आन्तरिक अर्थतन्त्रमा आएको सुस्तता, कर्जा असुलीमा छाएको नैराश्यतालगायतका कारणले बैंक तथा वित्तीय संस्थाको निष्क्रिय कर्जा बढ्नेक्रम रोकिएको देखिँदैन । राष्ट्र बैंकको तथ्यांकनुसार बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रको निष्क्रिय कर्जा चालू आवको पहिलो महिनासम्म आइपुग्दा झन्डै २ खर्ब पुगेको छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार चालू आवको साउन मसान्तसम्म सञ्चालनमा रहेका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट कुल ५१ खर्ब ६५ अर्ब १३ करोड ४० लाख रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको छ । जसमा औसतमा ३ दशमलव ८६ प्रतिशत निष्क्रिय कर्जा देखिएको छ । यसरी हेर्दा निष्क्रिय कर्जा मात्रै १ खर्ब ९९ अर्ब ३७ करोड ४१ लाख रुपैयाँ रहेको देखिएको छ । बैंकिङ क्षेत्रमा देखिएको यो निष्क्रिय कर्जा गत आवको साउन मसान्तको तुलनामा ५२ अर्ब ६८ करोड ८७ लाख रुपैयाँले बढी हो । गत आवको सोही अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले कुल ४८ खर्ब ५७ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह गर्दा ३ दशमलव शून्य २ प्रतिशत अर्थात् १ खर्ब ४६ अर्ब रुपैयाँबराबर निष्क्रिय कर्जा देखिएको थियो ।