विद्याकी देवी सरस्वती

हिन्दू धर्म र संस्कृतिनुसार हामी बर्सेनि अनेकौं देवी देवताको पूजाआजा वन्दना गर्दै उत्सव पर्वहरू मनाउने गछौं । ती अनेकौं पर्व उत्सवहरूमध्ये माघ शुक्लपञ्चमीको दिनलाई श्रीपञ्चमी पर्वका रूपमा मनाउँदै हामी वाणीकी देवी सरस्वतीलाई विशेष रूपले पूजा–अर्चना गछौं । यसरी परम्परागत रूपमा हामीले मनाउँदै आएको यस पर्व हामी हाम्रो देश रहिआएकाले नेपाल अधिराज्यभरि विभिन्न धार्मिक एवं सांस्कृतिक कार्यक्रमसहित ज्यादै उल्लासमय वातावरणमा मनाइने परम्परा रहिआएको छ । यसर्थ, सरस्वतीको आराधना विद्या आर्जनका निमित्त गरिन्छ । फलतः विद्या आर्जनबाट नै विनय, पात्रता योग्यता धन, धर्म, सुख र आनन्द पाइने आध्यात्मिक नीतिमा बताइएको छ । यसरी विद्याकी देवी सरस्वतीलाई जनबोलीमा विद्या शब्दको पर्यायवाची रूपमा लिने गरिन्छ ।

आजसम्म मानव जातिले हासिल गरेका सकारात्मक उपलब्धिहरू सरस्वतीको आराधनाबाट प्राप्त विद्याको सही सदुपयोग र अध्ययनका परिणामहरू हुन् । जुन वेद उपनिषद्, इतिहास, भूगोल, खगोल आदिका ज्ञाता जसलाई हामी विभित्र उपाधिहरू जस्तैः गुरू, जगतगुरू, स्वामी, शंकराचार्य, ऋषि, महर्षि आदिको नामले पुकार्छौं ती सबै विद्याकी खानी सरस्वतीको उपासक भएर नै समाजमा प्रतिष्ठित र आदरणीय भएका हुन् । यसै भएर नै विद्याको महत्व र महिमालाई ‘विद्या धनं सर्व धनं प्रधानम्’ भनेर दर्शाइएको हो ।