नागरिक प्रसन्नता, आनन्द र राष्ट्रिय समृद्धि
rajdhanidaily.com · Mon May 23 23:27:51 GMT 2022
आजको नेपाल र वैदिक कालको राजनीतिक प्रणालीबीच कस्ता समानता या असमानता रहेछन् भनेर संक्षिप्त विहंगावलोकन गर्दा त्यहाँ प्रयुक्त ‘प्रसन्न’ र ‘सानन्द’ शब्दले निकै आकर्षित गरे । ती शब्दलाई केलाउँदै जाँदा प्रश्न उठ्यो कि के राज्यव्यवस्थाले आफ्ना नागरिकलाई वास्तविक रूपमा ‘प्रसन्न’ र ‘सानन्द’ बनाउन सक्छ ? यो प्रश्नको जवाफ पाउन तत्कालीन राजनीतिक पद्धति’bout जानकारी लिनु आवश्यक महसुस भयो । वैदिक युगमा आफूले चुनेको राष्ट्राध्यक्षमा अनुपम रूपको सदाचार र जिम्मेवारीबोधको अपेक्षा गरिन्थ्यो । ऋग्वेदको दशम मण्डलमा भनिएको छ, ‘आत्वा हर्षिमंतरेधि ध्रुव स्तिष्ठा विचाचलिः विशरत्वा सर्वा वांछतु मात्वधं राष्ट्रमदि भ्रशत’ अर्थात्, ‘हे राष्ट्रका शासक, मैले तिमीलाई खुसीसाथ निर्वाचित गरेको छु । सभामा आऊ, शान्तिसँग बस, चञ्चल नबन, हडबड नगर । कहिल्यै पनि राष्ट्रलाई अपवित्र बनाउने काम नगर्नू ।’
शक्तिले व्यक्तिलाई भ्रष्ट बनाउँछ भन्ने कुरामा त्यस बखतका मानिस पनि सचेत र सजग रहेछन् भन्ने कुरा राजासँगको त्यो आग्रह र चेतावनीले प्रस्ट पारेको छ । यति मात्र होइन, उस बखतका राजा (शासक)ले मातृभूमिका खातिर सबै प्रकारका दुःख सहन गर्दै प्रजासँग हातेमालो गर्ने प्रतिज्ञा गर्नुपर्ने रहेछ । ‘अहमास्मि सहमान उत्तरोनाम भूम्याम् । अभिषास्मि विष्वाषाडाशामशां विषासहि’ (अथर्ववेद, १२–१–५४) अर्थात्, ‘म मेरो देशको कष्टको समाधानका लागि हरेक प्रकारका कष्ट सहन तयार छु । यो स्वराज्यको भलाइको निमित्त हामी राजा र प्रजा मिलेर निरन्तर प्रयत्न गर्नेछौं । यो मातृभूमिमा बीज छर्ने, खनिज पदार्थ निकाल्ने, तलाउ खन्ने आदि कार्यमा संलग्न प्रजालाई कमसेकम कष्ट हुनेगरी व्यवस्था गरिनेछ ।’
स्रोतमा पूरा पढ्नुहोस् (rajdhanidaily.com)