अर्थतन्त्र बिगार्नुमा दोष सबैको

मुलुकमा बैंक तथा वित्तीय संस्था चाहिएभन्दा बढी छन् । विगतमा वित्तीय संस्था दर्तामा उदार भएको राष्ट्र बैंक अहिले मर्जरमा जोड दिइरहेको छ । नेपालको अर्थतन्त्रको आकार र व्यावसायिक गतिविधिलाई हेर्दा वास्तवमै वित्तीय संस्थाको संख्या धेरै नै हो । संस्था जति खुले पनि उद्योगी–व्यवसायी र सर्वसाधारणले सहज र सस्तो रूपमा कर्जा पाउन सकेका छैनन् । बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले जहिल्यै पनि लगानी गर्न पुँजी नभएको गुनासो गर्दै आएका छन् । पछिल्ला केही वर्षदेखि यो समस्या झनै झाँगिदै आएको छ । यो वर्ष निक्षेप कम आएको भन्दै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले ब्याजदर बढाएपछि उद्योगी–व्यवसायी सडकमा आएका छन् । ब्याजदर चर्को भएपछि सर्वसाधारण पनि मारमा छन् । सर्वसाधारणको कुनै संघ–संगठन नभएकाले उनीहरूको गुनासो खासै बाहिर आउन सकेको छैन । अहिले सबैभन्दा बढी नाफामा भएको वर्ग निक्षेपकर्ता मात्र हो । बैंक तथा वित्तीय संस्थाको अहिले बचतमा कम्तीमा ८ र मुद्दती निक्षेपमा १२ प्रतिशत ब्याज छ । केही बैंकले विभिन्न नाम र स्किममार्फत बचतमा नै १२ र मुद्दतीमा १६ प्रतिशतसम्म ब्याज दिएर निक्षेप तान्नेको अवस्था छ । निक्षेपमा ब्याज बढाएका कारण समग्र आधार दर नै बढेकाले कर्जाको ब्याज पनि उच्च भएको छ ।

बैंकहरूमा निक्षेप कम आउनु र त्यसको प्रभावस्वरूप कर्जाको ब्याजदर उकालो लाग्नुले मुलुकको व्यावसायिक वातावरणलाई बिगार्न पुगेको छ । केही समयअघि फलामे डन्डी र सिमेन्ट भारत निकासी गरेर निर्यात व्यापारमा सम्भावना देखाएका उद्योगहरू अहिले व्यापार नहुँदा उत्पादन कटौती गर्न बाध्य छन् । यो उद्योग र व्यापार क्षेत्रको एउटा उदाहरण मात्र हो । महँगीका कारण समग्र व्यापारचक्रमा नै असर पुगेको छ । बजारमा ब्याजदर बढ्दा उत्पादन लागत बढ्नुका साथै व्यावसायिक वातावरण नै बिग्रिएको छ ।