उपत्यकामा बर्डफ्लुको सन्त्रास

बर्डफ्लु भनेको एभियन इन्फ्लुएन्जा अर्थात् एच–फाइभ–एन–वान नामक सूक्ष्म भाइरसका कारणले लाग्ने प्राणघातक रोगलाई नै बर्डफ्लु वा ‘पक्षीरुघा’ भनिन्छ । यो पक्षीको जीवाणुबाट संक्रमण हुने रोग हो । यो एउटा अति नै छिटो सर्ने भाइरस पनि हो । यस्तो किसिमको भाइरस १४४ थरीका हुन्छन् । यसर्थ, बर्डफ्लु भाइरसको सतहमा एच र एन प्रोटिन रहन्छन् । यसको साथसाथै प्रोटिनका आधारमा भाइरसका उपप्रजातिहरू हुन्छन् । तीमध्ये एच–फाइभ–एन–वान र एच–सेभेन–एन–सेभेन हाइली प्याथोजेनिक एभियन इन्फ्लुएन्जा हुन् । अर्थात्, यी बढी घातक हुन् । हिमाग्लुटिनिनलाई संक्षेपमा एच र न्युरामिनिडेजलाई छोटकरीमा एन भनिन्छ । यसको हालसम्म औषधि र खोप पत्ता लागिसकेको छैन ।

तर, विज्ञहरूको भनाइनुसार उचित सतर्कता अपनाए मान्छेमा यो रोग कमै सर्ने हुन्छ । मूलतः विश्वका १४ देशका अहिलेसम्म करिब ४ सय जनामा यो रोग सरेकामा २ सय ६० जनाको मृत्यु भएको विश्व स्वास्थ्य संगठनको तथ्यांकमा उल्लेख गरिएको छ । संगठनका अनुसार हालसम्म संसारका ६५ देशमा बर्डफ्लु देखिएको छ । यस रोगको सुरुवात सर्वप्रथम सन् १८७८ मा चराचुरुंगीमा र सन् १९९७ मा मानिसमा भएको थियो । ऐतिहासिक रूपमा हेर्ने हो भने विश्वमा सन् १९६१ मा दक्षिण अफ्रिकी मुलुकको कुखुरापालन फर्मबाट फैलिएको यो रोगले विश्वव्यापी रूप लिँदै कयौं मानिसको ज्यानसमेत लिइसक्यो । त्यस्तैगरी, दक्षिणपूर्वी एसियाका भारत, बंगलादेश, म्यानमार, इन्डोनेसिया, थाइल्यान्ड र नेपाल गरी ६ मुलुकमा घरपालुवा कुखुरामा तथा इन्डोनेसिया, म्यानमार र थाइल्यान्डमा भने मानवमा समेत यो रोग देखापरेको छ ।