छुवाछुतविरोधी पण्डित

सुर्खेत। बैतडीको पाटन नगरपालिका-८, खोड्पे जसुलीखालीका ज्योतिषाचार्य पण्डित गणेशप्रसाद पन्त २७ वर्षदेखि हिन्दु धर्म मान्ने दलित समुदायमा धार्मिक कर्मकाण्ड गर्दै आएका छन्। आफ्नो कामलाई पाण्डित्य मात्र नभई सांस्कृतिक विभेदविरुद्धको अभियान ठान्ने उनी छुवाछुत, छाउपडी र जातीय विभेदलाई धर्मको नाममा टिकाइएको कुरीति मान्छन्।

२१ जेठ २०६३ देखि कानुनी रूपमा नेपाल छुवाछुतमुक्त राष्ट्र घोषणा भयो। तर, व्यवहारमा कैयौँ विभेद कायम छन्। सुदूरपश्चिम र कर्णालीका दुर्गम क्षेत्रमा जातीय विभेद अझै गहिरो छ। दलित समुदायका व्यक्तिले छोएको पानी नखाने, भान्सा नछुवाउने र धार्मिक संस्कारमा अलग्याउने प्रचलन सामाजिक रूपमा अझै अस्तित्वमा देखिन्छ। यही सामाजिक यथार्थबीच पन्तले हिन्दु धर्मावलम्बी दलितहरूको बस्तीमा पुगेर सप्ताह, व्रतबन्ध, विवाह, न्वारन, वास्तुपूजा, गृहप्रवेशलगायत एक सयभन्दा बढी धार्मिक कर्मकाण्ड गर्दै आएका छन्।