प्रोमोटर शेयर, 'आइएसआइएन' र यथार्थको टकराव: आदर्शको बहस कि लगानीकर्ताको सुरक्षा?

नेपालको शेयर बजारमा अहिले एउटा बहस चलिरहेको छ; सिंगल आइएसआइएन (इन्टरनेसनल सेक्युरिटिज आइडेन्टिफिकेसन नम्बर) कि डबल आइएसआइएन? केन्द्रीय निक्षेप सेवा (सिडिएससी) ले ‘धितोपत्र डिमटेरियलाइजेसन सञ्चालन निर्देशिका, २०८२’ मार्फत सबै सूचीकृत कम्पनीहरूका लागि प्रोमोटर र पब्लिक शेयरलाई छुट्टाछुट्टै आइएसआइएन दिने प्रस्ताव अघि सारेपछि यो विवाद झन् तातेको छ।

प्रस्तावित निर्देशिका स्वीकृत नभइसकेको अवस्थामा पनि यो बहसले सिंगल आइएसआइएन लाई ‘अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास’ को नाममा एक मात्र विकल्प ठान्नेहरूको तर्कलाई चुनौती दिइरहेको छ। तर सायद सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण प्रश्न अझै सोधिएको छैन— हाम्रो बजारको संरचना नै विकसित देशहरू जस्तो छ त? यो प्रश्नको जवाफ खोज्दा हामी प्रोमोटर शेयरको मौलिक प्रकृतिमा पुग्छौँ, जुन नेपालको सन्दर्भमा विश्व बजारभन्दा पूर्ण रूपमा फरक छ।