ध्यान एक : आयाम अनेक

एकोहोरो भएर मन लगाइरहनु, मनलाई यताउता भड्किन नदिनुलाई सामान्य अर्थमा ध्यान भनिन्छ । मन जहाँ लगाइएको छ, त्यसै वृत्तिमा एकनासले लगाइरहनु ध्यान हो । मनमा दोस्रो विचार आएर बाधा नभएसम्म ध्यान मानिन्छ । तर ध्यानको अर्थ एकाग्रता मात्र होइन ।

महर्षि पतञ्जलिले योगका आठ अङ्ग प्रतिपादन गर्नु भएको छ । त्यसमा यम, नियम, आसन, प्राणायाम, प्रत्याहार, धारणा, ध्यान एवं समाधि छन् । यिनमा ध्यान अति महत्त्वपूर्ण अङ्ग हो ।