माया काया जुल

पुस्तौँपुस्ता अनि बाजे–बाबुबाट पनि सानैदेखि सुनिने ‘माया काया जुल’ भन्ने वाक्य मेरो मानसपटलमा अझै ताजै रहेको छ । यो लोकोक्ति, अर्ति, उपदेश, उखान वा टुक्काका रुपमा बेलाबेलामा प्रयोग गर्ने गरिन्छ । नेवारहरुको जनजिब्रोमा गुञ्जिने यस वाणीलाई उपदेशको रुपमा पनि लिने गरिन्छ, जसको अर्थ ‘मायाले गर्दा शरीर नै तहसनहस, धराशायी वा सखाप’ भयो भन्ने पनि बुझिन्छ होला तर नेपालीमा काया भन्नाले शरीर, देह (उदाहरण– मायामा काया फाल्न सकिँदैन) रहेको छ । यसैको सेरोफेरोमा रहँदै कहानीको रुपमा केही सम्भाव्यता पोख्दै छु ।

काठमाडौंमा दानबहादुरको सानो परिवार रहने गर्दथ्यो । दानबहादुर दानी, ज्ञानी, उपकारी एवं मनकारीको रुपमा समाजमा परिचित थिए । उनी सम्पन्न परिवारमै हुर्कनुका साथै उच्चवर्गहरुको सत्सङ्ग र जानपहिचान पनि बाक्लै थियो ।