दाइजो र स्त्रीधनबीचको भिन्नता बुझौं

नेपालमा संविधानले समानता, सामाजिक न्याय र महिला अधिकारको सुनिश्चितता गरेको धेरै वर्ष बितिसकेको छ। महिलाको सम्पत्तिमाथिको अधिकारलाई कानुनी संरक्षण पनि दिइएको छ। तर व्यवहारमा भने महिलाले आफ्नै सम्पत्तिमाथि स्वामित्व प्रयोग गर्न नपाउने अवस्था अझै कायम छ। यसको प्रमुख कारण दाइजो र स्त्रीधनलाई एउटै अर्थमा बुझ्ने सामाजिक भ्रम, कानुनी अज्ञानता र पितृसत्तात्मक सोच हो।

विशेषगरी ग्रामीण क्षेत्रमा अझै पनि विवाहलाई सामाजिक प्रतिष्ठा र आर्थिक लेनदेनसँग जोडेर हेर्ने प्रवृत्ति बलियो छ। विवाहका क्रममा केटी पक्षबाट दिइने सम्पत्ति सबै दाइजो हो भन्ने गलत बुझाइले महिलाको कानुनी अधिकार नै ओझेलमा परेको छ। वास्तवमा दाइजो र स्त्रीधन दुई फरक अवधारणा हुन्। एउटा सामाजिक अपराध हो भने अर्को महिलाको कानुनी रूपमा संरक्षित निजी सम्पत्ति हो।