ऐतिहासिक षड्यन्त्रको पासोमा रैथाने शिल्पी समुदाय

नेपाल, भारतका वर्तमानमा अनुसूचित जाति तथा कथित दलित भनेर चिनिने शिल्पी समुदायहरूको प्रश्न केवल सामाजिक विभेदको प्रश्न मात्र होइन । यो इतिहास, सभ्यता, पहिचान, संस्कृति, भूमि र अस्तित्वसँग जोडिएको गम्भीर प्रश्न पनि हो ।

मानवशास्त्रीय, समाजशास्त्रीय तथा नृवंश शास्त्रीय दृष्टिले हेर्दा यी समुदायहरूको वर्तमान अवस्थालाई केवल गरिबी, पिछडापन वा सामाजिक बहिष्करणको परिणामका रूपमा बुझ्न पर्याप्त हुँदैन । उनीहरूको विगत, सामुदायिक श्रुतिस्मृति, मौखिक इतिहास, सांस्कृतिक निरन्तरता र सभ्यतागत योगदानलाई समेत समान रूपमा अध्ययन गर्नु आवश्यक हुन्छ ।