सालक

सालक एक अनौठो र दुर्लभ जनावर हो। यसको शरीर बाक्लो खप्की जस्ता स्केलले ढाकिएको हुन्छ, जसले यसलाई शत्रुबाट बचाउँछ। सालक प्रायः रातमा सक्रिय हुन्छ र मुख्यतया पिपिला र धमिरो खान्छ। यसको लम्बाइ ३० सेन्टिमिटरदेखि १ मिटर र तौल २-३.५ किलोसम्म हुन्छ।

नेपालमा सालक दुई प्रजाति पाइन्छ:चिनियाँ सालक र भारतीय सालक। यी जंगल र पहाडी क्षेत्रमा बस्छन्। सालकले कीराको संख्या घटाएर जंगलको सन्तुलन राख्न मद्दत गर्छ। पहिला केही स्थानमा सालकको मासु खाने र खप्की औषधि बनाउन प्रयोग गर्ने चलन थियो। तर वैज्ञानिक दृष्टिले यसले स्वास्थ्यमा ठ्याक्कै फाइदा गर्छ भन्ने प्रमाण छैन। सालक हाम्रो वातावरणको लागि धेरै महत्वपूर्ण जनावर हो।

तर अहिले सालक संकटमा छ। यसको स्केल र मासुको अवैध व्यापार, जंगल विनाश र अवैध शिकारका कारण सालकको संख्या कम हुँदैछ। सालक बचाउन सरकार, स्थानीय समुदाय र संस्था मिलेर प्रयास गर्नुपर्छ। जंगल जोगाउने, अवैध व्यापार रोक्ने र सचेतना बढाउने कामले मात्र सालकलाई सुरक्षित राख्न सकिन्छ।