ह्युगो चाभेजको भेनेजुएला

विफल विद्रोह अर्थात् राज्यविरुद्ध ‘कू’ गरेको आरोपमा कुनैबेला जेलसजाय भोगेका एक पूर्वसैनिक अधिकृत ह्युगो चाभेज सन् १९९८ मा भेनेजुएलाको राष्ट्रपति पदमा निर्वाचित भए । स्वघोषित लोकतान्त्रिक समाजवादी चाभेजले भ्रष्टाचार, आर्थिक दूरावस्था र विश्वस्तरीय पुँजीवादको ‘कटु सत्य’विरुद्ध अभियान चलाएर राष्ट्रपतिको निर्वाचन जितेका थिए । सन् १९९९ फेबु्रअरीमा सत्ता सम्हाल्दा उनका अनुसार समकालीन इतिहासमा भेनेजुएलाको सबभन्दा खराब आर्थिक अवस्था विरासतमा पाएका थिए । वास्तवमा उनको भनाइ सत्यभन्दा धेरै टाढा थिएन । मुलुकको निर्यातको ७० प्रतिशत हिस्सा ओगटेको पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा आएको भारी गिरावटले गर्दा भेनेजुएला भयानक बजेट घाटाको परिस्थितिबाट गुज्रिरहेको थियो र समग्र अर्थ व्यवस्था विषम मन्दीतर्फ धकेलिएको थियो ।

सत्ता सम्हालेलगत्तै चाभेज राज्य संयन्त्रहरूमा आफ्नो पकड बलियो बनाउनेतर्फ लागे । चाभेजका अनुयायीहरूको बाहुल्यता भएको संविधानसभाले नयाँ संविधान मस्यौदा ग¥यो । नयाँ संविधानले राष्ट्रपतिको अधिकारलाई बढायो र पुनः निर्वाचित भएको खण्डमा चाभेज सन् २०१२ सम्म पदमा रहिरहने प्रावधान बनायो । त्यसलगत्तै चाभेज समर्थकले भरिएको संसद्ले सरकारलाई सर्वोच्च अदालतमा न्यायाधीशहरू नियुक्त गर्ने र पदमुक्त गर्ने अधिकार दियो । स्पष्ट रूपमा चाभेजले न्यायालयमाथि पनि नियन्त्रण जमाए । चाभेजले सञ्चार क्षेत्रमाथिको नियन्त्रण पनि सुदृढ बनाए । सन् २००७ सम्म आइपुग्दा नपुग्दा विश्वभर राजनीतिक एवं मानवअधिकारका विषय अनुगमन गर्ने संस्था फ्रिडम हाउसले भेनेजुएलालाई ‘आंशिक रूपमा स्वतन्त्रता भएको राष्ट्र’ घोषणा ग¥यो र स्वतन्त्रतामा लगातार कटौती हुँदै गरेको बतायो ।