मुख्य सामग्रीमा जानुहोस्

समाचार

देश

संविधान र संघीय इकाइको अन्तरसरकारी सम्बन्ध

rajdhanidaily.com · Mon Aug 23 23:42:56 GMT 2021

विषय प्रवेश : संविधान कुनै पनि देशको मूल कानुन हो । यो प्रत्येक देशको मौलिक सिद्धान्त वा स्थापित नजिरको एक समष्टिगत स्वरूप हो । यसले राज्य सञ्चालनका लागि आवश्यक कानुनी आधारको निर्माण गर्दै यस्ता आधार वा अधिकारको कार्यान्वयनका सीमा पनि निर्धारण गर्छ । प्रत्येक देशको सामाजिक, सांस्कृतिक, राजनीतिकलगायतका पक्ष फरक–फरक हुने हुनाले सबै देशको आआफ्नो विशिष्ट गुणसहितको संविधान हुन्छ ।

तर, सिद्धान्ततः सबै संविधानमा कानुनी सर्वोच्चता रहनुपर्छ भन्ने सर्वमान्यता रहेको देखिन्छ । विश्वको इतिहासमा लिखित र अलिखित (बेलायत) दुवै प्रकारका संविधानको प्रचलन रहेको देखिन्छ । १६औं शताब्दीमा बनेको ‘सान मारिनो’ को संविधानलाई सबैभन्दा पुरानो संविधानका रूपमा लिन सकिन्छ । नेपालको इतिहासमा २००४ सालदेखि अहिलेसम्म सातवटा संविधान कार्यान्वयनमा आएको देखिन्छ । १९१० सालमा बनेको मुलुकी ऐनलाई संवैधानिक युगको सुरुवातका रूपमा पनि लिन सकिन्छ भने नेपालको पहिलो संविधानको रूपमा नेपाल सरकार वैधानिक कानुन २००४ सालमा जारी भएको देखिन्छ । समयक्रमका राजनीतिक घटना र परिघटना र जनआकांक्षाको परिणामस्वरूप भएका शासकीय स्वरूप र राजनीतिक परिदृश्यमा भएको परिवर्तन स्वरूप संविधान पनि परिवर्तन हुँदै गएको पाइन्छ । अहिलेसम्मका नेपालका संविधानमा नेपाल सरकार वैधानिक कानुन (२००४), नेपालको अन्तरिम शासन विधान (२००७), नेपाल अधिराज्यको संविधान (२०१५), नेपालको संविधान (२०१९), नेपाल अधिराज्यको संविधान (२०४७), नेपालको अन्तरिम संविधान (२०६३) र नेपालको संविधान (२०७२) रहेका छन् ।

स्रोतमा पूरा पढ्नुहोस् (rajdhanidaily.com)