मुख्य सामग्रीमा जानुहोस्

समाचार

देश

लोकतन्त्रभित्र जनआवाजले सिर्जना गरेको अन्योलता

rajdhanidaily.com · Sun Aug 08 23:22:30 GMT 2021

यस स्तम्भकारले आफ्नो जीवनको पूवाद्र्धदेखि नै देशमा प्रजातन्त्र भन्ने शब्दको बारम्बार प्रयोग भएको दाबी सुन्दै आएको हो । २०१५ सालमा लामो समयदेखि स्वतन्त्रताको लडाइँमा एकल वर्चस्व राख्दै आएको नेपाली कांग्रेसलाई जनताले अत्यधिक मन पराए । दुई तिहाइ बहुमत दिएर सरकारमा पठाए । देश प्रजातन्त्रमय बन्यो, जनताले आफ्नो सरकार पाएकोमा अपार खुसी मनाए । राष्ट्रियता, समाजवाद र प्रजातन्त्रलाई मूल नाराका रूपमा लिँदै अन्तर्राष्ट्रिय जगत्मा नेपालको पहिचान कायम गर्न उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गरेको यस दलको सरकार मात्र विघटन भएको होइन । दलमाथि नै पूर्णप्रतिबन्ध लगाई प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालालगायत नेपाली कांग्रेसका कार्यकर्ता तथा नेतामाथि यातना दिने काम भएको थियो । शक्तिको आडमा अन्धाधुन्ध दमनमा उत्रिएको राजतन्त्रले यस कदमलाई पनि प्रजातान्त्रिक मान्यो । नेपाली जनता यस कदमलाई समेत स्वागत गर्दै दिपावलीसम्म गर्न पुगे । यसलाई दमन भन्ने कि लोकतान्त्रिक कदम । जनताले स्वागत गरेको अवस्था एकातर्फ छ, अर्कोतर्फ तीनै जनताले अत्यन्त ठूलो समर्थन गरेर सत्तामा पु¥याएका हुन् । जनसमर्थनको विषय नै अन्योलमा परेको देखियो ।

२०१९ सालमा पञ्चायती शासन प्रणाली लागू गरियो, ‘सबै नेपाली पञ्च, सबै पञ्च नेपाली’ बन्दै गए, जीवनको मूल प्रवाहमा जोडिने माध्यम नै पञ्चायती राजनीति बन्दै गयो । पञ्चायती व्यवस्थाको आलोचना गर्नेहरूले राज्यका तर्फबाट कुनै अधिकार र सुविधा नपाउने वातावरण बन्यो । पञ्चायती राजनीतिको मूल प्रवाहमा नजोडिएका वा यस व्यवस्थाले अवसर नदिएकाहरू नगन्य संख्यामा देखिँदै पलायनवादी बने । लोकतन्त्रवादीले आफ्नो लडाइँलाई निरन्तरता दिँदै गर्दा जनतालाई बहुदल र निर्दलमध्ये कुन व्यवस्था उपयुक्त हो ? भनेर सोधनी गर्दा पञ्चायती पक्षमा बहुमत जनता उभिए, प्रत्यक्ष प्रजातान्त्रिक अभ्यासबाट अनुमोदित पञ्चायती व्यवस्थालाई गैरप्रजातान्त्रिकको संज्ञा दिन कठिन भयो । बहुदलका पक्षमा अब अत्यन्त अल्पसंख्यक मात्र देखिए । बहुमत मूलप्रवाह पञ्चायतको पक्षमा देखिएकाले निर्दलीय व्यवस्थालाई प्रजातान्त्रिक मान्नुपर्ने बाध्यता हामी नेपालीहरूलाई पर्दै गयो । अब चिन्तन गरौं आधुनिक विश्वले दलीय प्रणालीलाई वा निर्दलीय एकतन्त्रीय शासन प्रणालीमध्ये कुनलाई लोकतान्त्रिक व्यवस्थाका रूपमा स्वीकार गर्ला ? निसन्देह विश्व जनमत बहुदल वा दलीय शासन प्रणालीको पक्षमा उभिएको छ । यसरी लोकतन्त्रको असली मौसमी व्याख्याकारसमेत हामी नेपाली बन्दै गएको स्थिति छ ।

स्रोतमा पूरा पढ्नुहोस् (rajdhanidaily.com)